علل الشرايع ( فارسي ) — الصفحة ١٣٥

باب پنجاهم علت آنكه خداوند فقط با موسى تكلم فرمود

باب پنجاهم علت آنكه خداوند فقط با موسى تكلم فرمود

باب پنجاهم علت آنكه خداوند فقط با موسى تكلم فرمود

1 - حديث كردند مرا پدرم از . . . حضرت صادق عليه السّلام كه : خداى تعالى فرمود به حضرت موسى : آيا ميدانى چرا براى تكلم با خودم تو را برگزيدم و ديگرى را اين مقام و مرتبت ندادم ، عرضكرد نميدانم ، خطاب رسيد اى موسى چون نظر كردم بقلوب بندگانم و ظاهر و باطن همهء آنها را ديدم و نيافتم در ميان ايشان كسى را مانند تو كه خود را در پيشگاه ما ذليل بداند و بعد از نماز صورت خود را ( براى اظهار بندگى و عجز ) روى خاك بگذارد .

2 - حديث كردند ما را . . . از حضرت صادق عليه السّلام كه ميفرمود از حضرت موسى چهل روز يا سى روز ( ترديد از راويست ) وحى قطع گرديد ( پس از اين مدت ) آن حضرت بالاى كوهى در شام كه آن را « أريحا » ميگفتند رفت و گفت : خدايا اگر بواسطه گناهان بنى إسرائيل وحى و كلام خود را از من قطع نمودى غفران و عفو تو قديمتر است ( از گناهان ايشان ، از تو درخواست بخشندگى و عفو مينمايم ) خطاب رسيد : اى موسى آيا ميدانى چرا از ميان بندگانم تو را برگزيدم براى وحى و كلام خودم ( كه بدون واسطه با تو سخن ميگويم ) عرضكرد نميدانم خدايا ، خطاب رسيد به جهت آنكه نظر افكندم بقلوب بندگانم و نديدم كسى را همانند تو كه تواضعش براى من بيشتر از تو باشد .

سپس حضرت صادق عليه السّلام فرمود : حضرت موسى ( براى اظهار عظمت خدا و ذلت و بندگى خود ) بعد از نماز از جاى خود برنمىخاست تا هر دو طرف صورت خود را بر زمين ميگذارد « 1 » .

« 1 » اين دو حديث و احاديث ديگر در كتب مربوطه دليل است بر استحباب سجده شكر بعد از نمازها ، خاصه اگر سينهء خود را به زمين بچسباند كه منتها درجهء خضوع و خشوع است در پيشگاه ذات احديت و براى همين علت است كه خداوند مباهات ميفرمايد بملائكه و ميفرمايد اى ملائكه من مشاهده كنيد بندهء مرا كه بجا مىآورد عملى را كه بر او واجب نكرده‌ام ، و نزديكترين حالات انسان به خداوند وقتى است كه در سجده باشد زيرا چنان كه گفته شد حد أعلاى خضوع و خشوع را مىرساند و اينكه خداوند به آن حضرت فرموده : تو را براى خاطر خضوع و خشوعت برگزيدم كه با من بلا واسطه سخن ميگوئى ، مراد كليه مردم هر زمانى هستند غير از پيغمبر اسلام با دلايل عقلى و نقلى ثابت شده كه پيغمبر خاتم افضل و برتر از حضرت موسى و تمامى پيغمبران ديگر است و خشوع و خضوع آن حضرت براى خدا بيشتر از تمامى پيغمبران بوده . و تكلم در لغت عرب بمعنى سخن گفتن بزبانست و تكلم خداوند با موسى ايجاد كلام و صوت بوده به صورت وحى بلا واسطه زيرا ميفرمايد : * ( ما كانَ لِبَشَرٍ أَنْ يُكَلِّمَه اللَّه إِلَّا وَحْياً أَوْ مِنْ وَراءِ حِجابٍ أَوْ يُرْسِلَ رَسُولًا فَيُوحِيَ بِإِذْنِه ما يَشاءُ ) * ، خداوند با هيچ بشرى سخن نميگويد مگر از پس پرده حجاب ( بسبب ايجاد كلام و صوت ) و يا بوحى كه فرستادگان الهى از جنس ملك بر بشر نازل ميشوند و آنچه را كه خدا خواسته بايشان ميگويند . و علت نزول آيه اين بوده كه يهود برسول خدا اعتراض كردند چرا خدا با تو بيواسطه سخن نميگويد همانند حضرت موسى كه خدا را ميديد و با او سخن ميگفت . و روايت اول را كلينى در كافى ( 2 - 123 ) بسند ديگر نقل نموده .