ميراث حديث شيعه — الجزء ٢، الصفحة ٢٠٩

[ متن رساله ]

وشيخ عراقي مىگويد :

آفتابى در هزاران آيينه تافته * بس به رنگى هر يكى تا بىعيان انداخته

جمله يك نور است امّا رنگ‌هاى مختلف * اختلافى در ميان اين وآن انداخته « 1 »

وشيخ سعدى مىفرمايد :

به جهان خرّم از آنم كه جهان خرّم از اوست * عاشقم بر همه عالم كه همه عالم از اوست « 2 »

وحافظ مىگويد :

هر دو عالم يك فروغ روى اوست * گفتمش پيدا وپنهان نيزهم « 3 »

وداعى مىگويد :

روى تو در جلوهء اللَّه نور * ديدهء ما از تو چرا مانده دور

ديدهء ما باز نشد سوى تو * ورنه نهان نيست كس روى تو

اين مرتبه را از حقيقت ، صوفيهء موحّده « جمع الجمع » خوانند :

اگر در خلق ، حق را درنيابى * بيابى خانه امّا درنيابى

وجمع الجمع شهود حق است با خلق به وجهي كه كثرت تعيّنات قادح در وحدت ذاتي أو نباشد ؛ يعنى يكى باشد أو را از خلق وحق دو نام شرابى از دو جام رويى در صد آينه وشعاعى بر هزار آبگينه . اوحدى مىگويد :

( 1 ) . مجموعهء آثار فخر الدين عراقي ، تصحيح دكتر محتشم ، ص 319 ، بيت 3794 - 3795 ( 2 ) . كليات سعدى ، نسخهء محمد على فروغى ، بخش مواعظ ، ص 887 ( 3 ) . ديوان حافظ ، تصحيح دكتر خانلرى ، غزل 355 ، بيت 4