چهار كتاب اصلى علم رجال ( فارسي ) — الصفحة ٤٥

آيا انتخاب ديگرى از رجال كشى انجام گرفته است

از پاره‌اى عبارات چنين استنباط مىشود كه بجز شيخ طوسى كس ديگرى نيز دست به انتخاب از كتاب كشىزده و برگزيده‌اى از آن به صورت تأليف مستقلى درآمده است . به اين عبارت از كتاب سماء المقال توجه فرماييد :

و من العجيب ما ذكره الفاضل العناية ، من انه يظهر بعد التصفح و التتبع التام فى الكتاب ان الاغلاط ليس فيه ( منه ، ظ ) ، بل انما هى من قلم المنتخبين منه ، مثل الشيخ قدس سره

و سپس خود مؤلف سماء المقال مىافزايد :

نعم يحتمل ذلك فى البعض . « 63 »

اگرچه بدين قرينه كه در عبارت يادشده سخن از كتاب اختيار الرجال است ، ممكن است كلمهء « منتخبين » را بر اين حمل كرد كه در تهيهء كتاب مزبور عده‌اى با شيخ طوسى همكارى داشته‌اند و مراد انتخاب‌كنندگان همان كتابند ، ليكن از آنجا كه در انتساب اين كتاب به شيخ هيچ‌گونه ترديدى وجود ندارد و تأليف دسته‌جمعى در آن اعصار معمول و متداول نبوده ، اين گمان كه كسان ديگرى نيز مستقلا دست به تلخيص و انتخاب كتاب كشى زده باشند ، از عبارت مزبور تقويت مىشود .

( 63 ) . سماء المقال ، ص 26 .