رساله نوين درباره بناء اسلام بر سال وماه قمرى ( فارسي ) — الصفحة ٤٥

روايات وارده در تفسير نسيئ به تأخير ماههاى حرام

ماهها از جهت حرمت وحل بازگشت كردند به همان حالي كه اولًا داشتند ، وحج نيز بازگشت كرد به ماه ذو الحجة بعد از آنكه به واسطه نسىء وتاخيرى كه در زمان جاهليت مىكردند ، آن را از موضع وموقع اصلى خود تغيير داده بودند . وبنا بر اين حج رسول الله در حجة الوداع موافق با ماه ذو الحجة شد ، وحج أبو بكر قبل از حج رسول الله در ماه ذو القعدة واقع شده بود « 1 » .

ونظير اينگونه تفسيري كه در « مجمع البيان » و « تفسير أبو السعود » ديديم ، در غالب تفاسير مشاهده مىشود ، ومحصل آنچه به دست مىآيد آنست كه : در بين اعراب جاهليت دو گونه تغيير در ماهها ديده مىشد : يكى تغيير ماههاى حرام از جاى خود ، همچون محرم به ماه صفر ، وديگرى تغييرى كه در حج مىنمودند ، وبه واسطه آن حج از ذو الحجة برداشته مىشد ، وبه ماههاى ديگر مىرفت ودر ماههاى ديگر دور مىزد ، تا دو مرتبه به محل اصلى خود برگردد ، واين هر دو گونه تأخير را نسىء مىگفتند .

روايات وارده در تفسير نسيئ به تأخير ماههاى حرام

شاهد بر تغيير أول يعنى تغيير حرمت ماههاى حرام به ماههاى بعد رواياتى است

( 1 ) « : تفسير أبو السعود » ج 2 ، ص 548 .