رساله نوين درباره بناء اسلام بر سال وماه قمرى ( فارسي ) — الصفحة ٤٤

گفتار مجمع البيان در تفسير آيهء نسيئ

حج گزاردند ، با ماه ذو الحجة موافق شد ، وبر اين أساس رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم در خطبه خود فرمود :

الا وان الزمان قد استدار كهيئته يوم خلق الله السماوات والأرض ، السنة اثنا عشر شهرا منها أربعة حرم ، ثلاثة متواليات : ذو القعدة وذو الحجة والمحرم ورجب مضر الذي بين جمادى وشعبان .

« آگاه باشيد كه اينك زمان در گردش خود به همان هيئت وكيفيتى برگشته است كه خداوند در وقت خلقت آسمانها وزمين آن را بدان كيفيت آفريد .

سال دوازده ماه است ، وچهار تا از آنها ماه‌هاى حرام است ، سه تا پشت سر هم ، ذو القعدة وذو الحجة ومحرم ، ورجب مضر كه بين ماه جمادى وماه شعبان است » .

در اين عبارت رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم خواسته است بفهماند كه ماههاى حرام اينك به مواضع حقيقي واصلى خود بازگشته است ، وانجام مراسم حجّ به ماه ذو الحجة باز گرديده است ، ونسىء وتأخير در اين حجّ باطل شده است . « 1 »

ودر « تفسير أبو السعود » بعد از بيان ماههاى حرام وبيان خطبه رسول خدا در حجة الوداع كه ان الزمان قد استدار كهيئته يوم خلق السماوات والأرض ، واينكه ماهها دوازده تا هستند ، گفته است كه : معنى چنين مىشود كه

( 1 ) « مجمع البيان » طبع صيدا ؛ ج 3 ، ص 29 .