زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ٩٢

فصل دوم : در استخراج تاريخ مجهول از تاريخ معلوم به حسب I

وفردارات « 1 » عالم در زيج ايلخانى نيز مبنى بر آن است وما نيز مبنى بدان مقرر داشته‌ايم

I

چنان كه بعد از اين ذكر آن بيايد .

باب نهم : در استخراج تاريخ مجهول از تاريخ معلوم ، I

باب نهم : در استخراج تاريخ مجهول از تاريخ معلوم ،

I

به حساب

وآن دو فصل است :

فصل أول : در بيرون آوردن تاريخ معلوم به حسب أيام

فصل أول : در بيرون آوردن تاريخ معلوم به حسب أيام

و

I

طريق اين عمل چنان است كه أول تاريخ معلوم را بسط كنيم به أيام ؛ آن گاه أيامي كه ميان اين دو

I

تاريخ باشد بگيريم از جدول طيلسان كه به جهت آن غرض وضع كرده‌ايم . پس نظر كنيم ، اگر چنان كه

I

تاريخ معلوم مقدم بود بر تاريخ مجهول ، اين أيام ما بين التاريخين را از أيام تاريخ معلوم كم كنيم ؛

I

واگر تاريخ « 2 » مجهول مقدم باشد ، آن را بر أيام تاريخ معلوم افزائيم تا أيام تاريخ مجهول حاصل

I

آيد . آن را به سال‌ها وماه‌هاى آن تاريخ چنان كه در باب اين تاريخ ، پيش از اين ذكر كرده‌ايم رفع كنيم

I

تا تاريخ مجهول معلوم گردد .

فصل دوم : در استخراج تاريخ مجهول از تاريخ معلوم به حسب I

فصل دوم : در استخراج تاريخ مجهول از تاريخ معلوم به حسب

I

روزها وسال‌ها

وطريق اين عمل چنان است كه چون تاريخ مقدم معلوم باشد وتاريخ تالي

I

مجهول ، سال‌ها وروزهاى ماضي را از أول تاريخ مقدم تا أول تاريخ تالي ، از آن جدول بگيريم

I

واز تاريخ مقدم نقصان كنيم وسال‌هاى باقي را از تاريخ مقدم بسط كنيم با أيام تا أيام تاريخ تالي

I

حاصل آيد . آن را رفع كنيم به سال‌ها وماه‌هاى تاريخ تالي .

مثالش ، چون خواهيم كه تاريخ عربى را از

I

تاريخ رومى كه مقدم است بدو ، استخراج كنيم ؛ سال‌ها وروزهاى ماضي را از أول تاريخ رومى

I

تا أول تاريخ عربى كه هست چندين 932 وچندين 287 روز ، از تاريخ رومى نقصان

I

بايد كردن ؛ وطريق أو چنان است كه أول ، سال‌ها را از سال‌هاى تاريخ رومى كم كنيم وباقي را

I

بسط كنيم به أيام . آن گاه آن روزها را از آن نقصان كنيم تا أيام تاريخ عربى حاصل آيد . آن را

I

رفع كنيم به سال‌ها وماه‌هاى تاريخ عربى تا مطلوب حاصل آيد . واگر تاريخ رومى را از تاريخ

I

عربى خواهيم كه بيرون آوريم ، تاريخ عربى را بسط كنيم به أيام ، وآن أيام را مرفوع گردانيم به سال‌ها

( 1 ) . [ در أصل نسخه : ] فرادات ( 2 ) . " واگر تاريخ " در أصل نسخه دو بار تكرار شده است .