زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ٩١

باب هشتم « 1 » : در معرفت مدت أيام اين I

أيام عالم تا أول آن تاريخ . وبه زعم أهل فارسي آن است كه از آن گاه كه اجتماع كواكب بوده است

I

در أول حمل تا أول سال طوفان ، صد وهشتاد هزار سال شمسي تمام گذشته است . وبه زعم

I

ايشان ، أيام عالم سيصد وشصت هزار سال است . وأصحاب احكام مبداء تسييرات

I

وانتهاات وفردارات از آنجا مىگيرند . وأصحاب زيج ايلخانى را - رحمهم اللّه - در شرح

I

اين تاريخ ، سهو القلمى افتاده است . وهمانا آنكه آورده‌اند در فصل أول از باب دوم از

I

مقالت چهارم زيج ايلخانى بدين عبارت كه أهل علم احكام نجوم گفته‌اند اندر مبداء

I

أيام عالم تسييرات وانتهاآت وفردارات در مبدأ حمل بوده است صد وهشتاد

I

هزار سال شمسي تمام از آن مبدأ گذشته است تا أول سال قرانى كه دال بوده است

I

بر طوفان نوح - عليه السلام - ؛ واز أول سال طوفان تا أول تاريخ ملكي ، چهار هزار وصد وهشتاد

I

سال شمسي تمام گذشته است . پس هر گاهى كه اين مقدار بر تاريخ ملكي افزايند تاريخ

I

طوفان حاصل آيد ؛ ومدتي كه ميان أول سال قران است وميان أول سال طوفان

I

مذكور نيست . واگرچه أصحاب تواريخ در آن مدت خلاف كرده‌اند اما صاحب

I

اين زيج - قدس اللّه روحه - در شرح كلمهء هشتاد وششم از كتاب ثمره آورده است كه طوفان

I

بعد از سال قران به دويست وشصت وشش سال اتفاق افتاده است وهمه

I

در اين قول متفق‌اند كه طوفان در سال قران نبوده است . گمان اين ضعيف چنان است

I

كه اين سهو القلم از نقل ناقلان افتاده باشد وعجب‌تر آنكه بزرگى كه يگانهء روزگار است

I

وشرح اين زيج فرموده است نوشتن وآن را كشف الحقايق نام كرده واين سهو را بعينه

I

در قلم آورده وتحقيق آن نفرموده كردن .

الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي هَدانا لِهذا وَما كُنَّا لِنَهْتَدِيَ لَوْ لا أَنْ هَدانَا اللَّهُ « 1 » .

وتحقيق اين سخن آن است كه از كتب تواريخ معتبره نقل كرديم ووضع جداول تسييرات وانتهاات

( 1 ) . أعراف : 43