زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ٧

[ مقدمه ]

تفاوتى بود ، به حسب أصول كه در اين چندين سال به موجب ارصاد ، أو را حاصل آمده بود در اصلاح آن كوشيدن ؛

I

تا أصول حركات كواكب به حسب اين زمان مضبوط باشد وبه صواب نزديك آمد . چون وسط ماه

I

ومريخ وخاصهء زهره وعروض سفلين ، خاصه انحراف عطارد كه در تعديل أو ، أصحاب همهء زيجات

I

مقصر بوده‌اند ؛ چنان كه در مقام أو ، بعد از اين تقرير كرده شود .

وأصول حركات كواكب را بر ادوار

I

شمسي نهاد وآن را به تاريخ ملكي وخانى مقيد گردانيد . زيرا كه سال‌هاى اين دو تاريخ ، شمسي طبيعي است . وتاريخ

I

خانى هنوز در ميان أصحاب اين علم تمام شهرت نيافته تاريخ محدث به محاورت تاريخ

I

ملكشاهى شهرت يابد ومتداول أصحاب اين صنعت شود .

ونيز « 1 » أصول أوساط وحركات كواكب

I

در سال‌هائى كه پيش از تاريخ خانى بوده است بر مستخرج آسان گردد . آن گاه سال‌هاى شمسي طبيعي را

I

با كبايس آن ، بر وجهي مضبوط گردانيد كه هيچ كس از متقدمان ومتأخران بر آن وجه ، ضبط

I

نكرده است واگر ضبط كرده است به اين ضعيف نرسيده . ودر ديگر تواريخ ، اعمال غريب و

I

رسالات عجيب در قلم آورد . وتعديلات كواكب را بر قاعدهء رصد ايلخانى مقرر داشت نه بر قانون ارصاد قديم . در تعديلات كواكب به جهت تسهيل اعمال ، هيچ تصرف نكرد تا أصول

I

أوساط حركات كواكب ، بر قرار أصل ، محفوظ ماند . ونيز طريق تحقيق را نگاه داشته بود

I

واز تخمين وتقريب اجتناب نموده . واستخراج مواضع كواكب را در طول وعرض به طريق

I

رصد ، به آسان‌ترين وجهي ايراد كرد تا اگر به مرور أيام ، به موجب آن كسور ضروري ، در أوساط

I

حركات ايشان ، تفاوتى ظاهر شود در اصلاح آن توانند كوشيدن .

ودر اعمال كسوف وخسوف

I

ورؤيت هلال ، اجتهاد بليغ نمود وبيان مذاهب أصحاب ارصاد ، در اين أبواب واجب دانست .

I

وآنچه به تجارب بسيار ، به صواب نزديك آمده بود بدان أشارت كرد . زيرا كه خطاى منجم در اين

I

ظاهرتر است ، به حسب ادراك مردم . ونيز نظر كردن در أحوال رؤيت هلال بر أهل اسلام ، فرض

I

عين وعين فرض است به جهت معرفت أوقات حج وصوم وديگر عبادات .

ودر تدقيق

( 1 ) . [ در أصل نسخه : ] نير