زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ٨٤

فصل أول : در بيان مبدأ اين تاريخ وسال‌ها I

موافق أصحاب نجوم است ونه مطابق أهل شرع . بدان سبب كه به مذهب

I

أصحاب نجوم ابتداى شبانروز از نصف النهار است . پس ابتداى هر روز به مذهب

I

ايشان ، از نيمهء آن روز بود وانتها به نيمهء روز ديگر كه بعد از آن باشد . پس به حسب اين

I

مذهب لازم آيد كه اگر تحويل شمس به حمل بعد از نيم‌روز بود ، آن روز را نوروز گيرند ؛ واگر

I

پيش از نيم‌روز باشد ، روز گذشته را . بدان سبب كه نيمهء أول هر روزى ، از نيمهء

I

روز گذشته باشد به اين قول ؛ وحال به خلاف اين است كه استعمال مىكنند به هر دو مذهب .

I

اما به نزديك أهل شرع ابتداى شبانروز از غروب آفتاب است چنان كه پيش از اين

I

بيان كرده‌ايم . بدان سبب كه شهور ايشان مبنى بر رؤيت هلال است ؛ وهلال وقتي توان

I

ديدن كه آفتاب فرو شود . واز اينجا لازم آيد كه بر مذهب ايشان شب ، مقدم باشد

I

بر روز . پس اگر تحويل در شب باشد ، اگرچه به نصف النهار گذشته نزديك‌تر بود ،

I

نوروز از روز آينده ابتدأ بايد كرد به اين قول تا موافق أهل شرع باشد . وحال

I

به خلاف اين است به مذهب دوم . وبا اين خلل كه واقع است ، فسادى ديگر هست ظاهر .

I

وآن فساد آن است كه اگر تحويل آفتاب به حمل در آخر روزى اتفاق افتد وبه مذهب

I

أول روز ديگر نوروز گيرند پس در موامرهء سال ، روز نوروز مذكور نباشد . ونيز

I

چون سر سال تاريخ ملكي از وقت رسيدن آفتاب است به نقطهء اعتدال ربيعى ، لاجرم بر اين

I

تقدير كه تحويل آفتاب در آخر روز اتفاق افتد ونوروز را روز ديگر گيرند در موامرهء سال

I

ببايد نوشتن كه درآمدن سر سال ملكي وتحويل آفتاب به حمل ، در آخر فلان روز كه مطابق است

I

به آخر مسترقهء جلالي ؛ واين عظيم شنيع است . واگر تحويل شمس به حمل در أول شب اتفاق افتد

I

كه به نصف النهار گذشته « 1 » نزديك‌تر بود . وبه مذهب دوم روز مقدم را نوروز گيرند پس

( 1 ) . [ در أصل نسخه : ] گذاشته