زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ٧٣

قسم سوّم : در معرفت سال‌هاى كبيسه وأيام كبايس ، به حساب I

كرديم تا آسان‌تر بود :

نوع أول : ضرب كنيم سال‌هاى تامهء دور ناقص را در 870 و

I

قسمت كنيم بر 3600 . آنچه خارج شود عدد أيام كبايس سال‌هاى تامهء دور باشد .

I

وآنچه باقي ماند از قسمت اگر 840 باشد يا كمتر ، آن سال ناقصهء دور كبيسه باشد ؛

I

واگر بيشتر بود آن سال ناقصهء بسيطه باشد .

نوع دوم : سال‌هاى تامهء دور را

I

تنصيف كنيم وبه دو موضع بنهيم ويكى را أيام گيريم وديگر را دقايق أيام . آن گاه آن دقائق

I

أيام را اگر زيادت از 3 باشد به أيام مرفوع گردانيم تا تعديل أيام كبايس

I

حاصل آيد . آن گاه آن أيام را تنصيف كنيم وتعديل أيام كبايس از وى كم كنيم .

I

آنچه حاصل آيد أيام كبايس تامهء آن سال‌ها باشد .

نوع سوم : سال‌هاى تامهء دور را

I

يك بار ، تنصيف كنيم وآن را دقايق أيام گيريم ؛ واگر مرفوع توان كردن با أيام رفع كنيم تا

I

تعديل أيام كبايس حاصل آيد . ديگر بار ، آن سال‌هاى تامه را بر 4 قسمت

I

كنيم تا أيام حاصل آيد ؛ وما بين قسمت را در 15 ضرب كنيم تا دقايق آن أيام حاصل

I

شود . دايماً آن تعديل را از وى نقصان كنيم تا أيام كبايس تامهء آن سال‌ها حاصل

I

آيد .

نوع 4 : سال‌هاى تامهء دور را در / كط ضرب كنيم وبر 120 قسمت كنيم وما بين القسمة را

I

اگر 30 ماند يا زيادت ، آن را يكى گيريم وبر خارج قسمت افزائيم تا « 1 » أيام كبايس

I

تامه شود .

نوع پنجم : سال‌هاى تامهء دور را در دقايق وثواني أيام كه هست چندين

I

/ يدل ضرب كنيم . آنچه حاصل آيد أيام كبايس مرفوع باشد با كسور دو مرتبهء

I

آخرين از جانب أيسر كه مرتبهء كسور است دقايق وثواني باشد . آن گاه نظر كنيم

I

با آن كسور اگر چهارده دقيقه باشد يا كمتر ، آن سال ناقصهء دور كبيسه بود ؛ واگر زيادة

I

از چهارده « 2 » دقيقه باشد بسيطه بود .

اما چون خواهيم كه كبايس خاموسا وعدد هر يك

( 1 ) . [ در أصل نسخه : ] افرائيم يا ( 2 ) . [ در أصل نسخه : ] جارده