زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ٦٨

فصل اوّل : در بيان مبداء اين تاريخ I

چون در حركات كواكب به مرور أيام ، تفاوت‌هاى فاحش پيدا مىآيد چنان كه احتياج

I

مىافتد به رصدى ديگر ، بدان سبب آن زيج منسوخ مىگردد ، ما چيزى به نام سلطان

I

بسازيم كه زود تمام شود وتا ابد الدهر باقي ماند ومنسوخ نگردد .

وهمان آنكه هيچ

I

تاريخي نيست در زمان ما كه مطابق سال شمسي حقيقي باشد كه منجمان بر آن تاريخ ،

I

تقاويم وضع توانند كرد . وما تا اين زمان ، تقويم بر تاريخ فارسي وضع مىكرديم كه

I

مطابق سال شمسي نيست . اگر أشارت شود به نام سلطان ، تاريخي بسازيم كه سال‌هاى

I

أو شمسي حقيقي باشد ومنجمان تقاويم را بر آن تاريخ وضع توانند كردن به آسانى . ونام‌هاى

I

ماه‌هاى فارسي را كه در ممالك عجم مشهورتر است بدان تاريخ نقل كنيم . وبه جهت آن تا تمييز

I

كنند كه نام‌هاى كدام تاريخ است نام‌هاى فارسي را به قديم قيد كنيم ، بدان سبب كه آن

I

تاريخ را در قديم الزمان وضع كرده‌اند ؛ ونام‌هاى ماه‌هاى اين تاريخ را به جلالي قيد كنيم تا معلوم

I

شود كه اين تاريخ محدث سلطان جلال‌الدين است . سلطان پسنديده داشت

I

وفرمود كه چنين كنيد وايشان را به موجب أشارت ، اين تاريخ وضع كردند .

وأول اين

I

تاريخ ، روز جمعه بوده است وسال‌هاى أو شمسي حقيقي باشد وأول فروردين ماه

I

هميشه روز نوروز عالم باشد . اما در روز نوروز عالم خلاف است ميان أصحاب

I

علم نجوم ، وبيان اين در فصل أول از باب ششم از اين مقالت به شرح وتفصيل كرده آيد .

I

اما ماه‌هاى اين تاريخ را بعضي ماه شمسي حقيقي گيرند ؛ وآن مدت قطع شمس باشد به حركت

I

خاص ، هر برجى را . مثلًا چنان كه فروردين ماه مدت قطع آفتاب باشد برج حمل را ،

I

وارديبهشت ماه مدت قطع شمس بود برج ثور را « 1 » ؛ وباقي بر اين قياس بود

I

تا آخر شهور وبروج كه اسفندارمذ ماه ، مدت قطع آفتاب باشد برج حوت را .

( 1 ) . [ در أصل نسخه : ] رآه