زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ٥

[ مقدمه ]

تفاوت يافت . ودر قران مريخ ومشترى ودر زمان استقامت مريخ تا پنج روز كه مرئى متقدم

I

افتاد بر محسوب آن زيج مذكور . وجهت عروض سفلين را مختلف ديد ، چنان كه بيان آن به مواضع أو كرده

I

شود . ودر مقدار وأزمان كسوفات وخسوفات ، تفاوت‌هاى فاحش واختلافات ظاهر مشاهده كرد .

I

واين أحوال ، همانا بر ضمير منير بزرگانى كه در اين علم بر سر آمده‌اند پوشيده نباشد . واين همه را به حسب

I

أصول اين زيج كه ما راست كرده‌ايم ، به كرات رصد كرديم محسوب را موافق مريى « 1 » يافتيم واگر بعد از اين

I

تفاوتى كند آن مگر به روزهاى دراز باشد . واصلاح آن را بعد از اين ، ذكر خواهيم كردن كه چگونه بايد كردن

I

تا أصول كواكب به حسب آن تاريخ ، راست گردد .

باز در تعيين روز نوروز عالم كه عظيم‌ترين

I

ومشهورترين أيام سال است وحساب دفاتر ممالك بر آن مربوط وجمع أموال خزاين

I

به آن مضبوط ، به حسب اصطلاحات أصحاب اين علم واختلافات مذاهب ايشان خللى وفسادى

I

ظاهر مشاهده كرد كه به موجب قانوني كه ايشان نهاده‌اند در هر چهار سال يا پنج سال ، آن خلل واقع است .

I

وآن قانون ، نه ملايم اصطلاح أصحاب نجوم است ونه موافق أرباب عقل ونه مطابق

I

أهل شرع .

پس به جهت اثبات طريق حق وافساد وجوه باطل ، به حكم يرليغ پادشاه مغفور

I

غازان وأشارت مخاديم عظام - طيب اللّه مضجعهم - تاريخي وضع كرده‌ايم وآن را لقب تاريخ

I

خانى كرده كه مستعمل أصحاب ديوان است . واز براي تعيين روز نوروز قانوني نهاده

I

كه بعد از اين أصحاب نجوم ، أرباب عقل وأهل شرع را در آن مجال طعن نباشد ؛ چنان كه شرح آن

I

بعد از اين بيايد .

پس به حكم اين مقدمات كه ذكر كرده آمد واجب شد تمسك به أصول رصدى

I

كردن كه به ما نزديك‌تر است وآن تفاوت‌ها در وى كمتر . وهمان ، رصد مبارك ايلخانى است محروسهء مراغه ،

I

كه طول اوست از جزاير خالدات ، / فب‌ح وعرض أو از خط استوا در جهت شمال اين ، / لرك‌ل .

I

واين رصد بر دست مولانا صدر امام فاضل كامل ، ملك الحكماء والمهندسين ، علامه الزمان ، محى الملة

( 1 ) . [ در أصل نسخه : ] مري