زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ٤

[ مقدمه ]

اين قران مذكور ، در نهم ساعت بود از روز چهارشنبه بيستم ماه شوال از اين تاريخ

I

مذكور . ليكن به حسب رؤيت ، در شب پنجم ماه ذىالقعده واقع شد . باز به حساب همان تاريخ

I

در شهور سنهء خمس وسبع مايهء هجرى اين قران ، روز دوشنبه بيست وپنجم ماه جمادى الأول

I

در آخر ميزان اقتضا مىكرد ؛ ليكن به حسب رؤيت ، در روز جمعه سيزدهم جمادى الأخردر دوم

I

درجهء عقرب واقع شد ، از محسوب تا مرئى ، قريب « 1 » هژده روز تفاوت كرد وجزو قران

I

در برجى ديگر افتاد .

بعد از آن در حدود همان تاريخ ، دو قران ديگر كردند كه به حسب زيج

I

مذكور اقتضا نمىكرد . قران أول ، در شب چهارشنبه پنجم ماه شوال از تاريخ مذكور ،

I

در أواخر ميزان در حالت رجعت ؛ وقران دوم ، در شب دوشنبه پنجم ماه محرم سنهء ست

I

وسبع مايهء هجرى هم در أواخر ميزان در زمان استقامت . وأصحاب اين علم ، اين قران آخرين را

I

معتبر مىدارند كه در ميزان كردند . بدان سبب كه آن قران را كه در أوايل عقرب اتفاق

I

افتاده است قران مسترقه مىخوانند وقران مسترقه را معتبر نمىدارند ؛ زيرا كه به خلاف قياس است . وقياس

I

آنكه اين دو كوكب علوي را در هر مثلثه ، به حسب ارصاد متقدمان ، دوازده قران يا سيزده واقع

I

شود وبه حسب ارصاد متأخران ، ده قران يا نه قران ، چون به مسير وسط اعتبار كنند ؛

I

چنانچه بعد از اين شرح اين كرده شود ، آن گاه وقوع قران ايشان به مثلثهء ديگر منتقل گردد .

I

وچون در اين مثلثه ، هنوز عدد قرانات تمام نشده است كه اين قران در أوايل عقرب واقع

I

شد ؛ پس اين قران عقربى ، معتبر نباشد واين را از عدد « 2 » قرانات مثلثهء هوائى نشمرند .

واگر به حسب

I

مسير وسط اعتبار كنند هم جايز نباشد ؛ زيرا كه مدار احكام ، بر مسير تقويم است نه بر مسير وسط .

I

وهمچنين در قرانات ديگر كواكب ، على الخصوص در قران زحل ومريخ كه از محسوب از زيج

I

تا مرئى ، در بعضي أوقات در زمان استقامت مريخ تا شش روز ودر زمان رجعت تا هشت روز

( 1 ) . [ در أصل نسخه : ] قربت ( 2 ) . [ در أصل نسخه : ] عداد