زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ٥٦

فصل دوم : در بيان سال‌هاى كبيسه واستخراج أيام كبايس

مىشود مدت يك ماه قمري گرفتند ؛ وآن هست چندين أيام ودقائق وكسور / كطلان‌ح‌ك

I

وچون اين در دوازده ضرب كردند كه عدد شهور است ، حاصل آمد مدت

I

يك سال قمري چندين أيام ودقايق وكسور / سندكب‌ام . وبه اين اعتبار ، اين سال

I

قمري اصطلاحى بود . وچون قاعدهء أهل اين صنعت چنان است كه هر كجا كسور ،

I

زيادت از نصف مىباشد آن را يكى مىگيرند وچون يك ماه قمري بيست ونه روز است

I

وسى ويك دقيقه وپنجاه ثانيه ، واين كسور چون زيادت از نصف است پس

I

به اين نسبت ، ماه أول را سى روز مىگيرند وآن كسور در ماه دوم ، كمتر از نصف مىباشد در ماه سيوم ، زيادت از نصف . لاجرم از اينجا لازم است كه يك ماه را سى روز گيرند ويك ماه را بيست

I

ونه روز تا آخر سال . پس ماه ذىحجه به اين اعتبار چندين أيام ودقائق باشد

I

/ كطكب . ونام‌هاى ماه‌هاى أو به زبان عربى بود چنان كه در اين جدول ثبت افتاده :

فصل دوم : در بيان سال‌هاى كبيسه واستخراج أيام كبايس

فصل دوم : در بيان سال‌هاى كبيسه واستخراج أيام كبايس

وطريق أو آن است

I

كه نسبت كنيم بيست ودو دقيقه را كه كسور سال‌هاى عربى است به شصت كه دقايق يك

I

روز است وآن خمس وسدس اوست ؛ وأقل مخرجى كه آن را خمس وسدس صحيح

I

باشد ، سى است كه خمس أو شش بود وسدس أو پنج ، ومجموع هر دو يازده باشد .

I

پس از اينجا لازم آيد كه در مدت سى سال ، يازده روز كبيسه باشد . پس هر دو سال

I

يا سه سال كه آن كسور جمع شود ، يك روز يا زيادت از نصف روزى گردد ؛

I

در آن سال ، ماه ذوالحجه را سى روز گيرند وآن سال ، سيصد وپنجاه وپنج روز