زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ٤١١

فصل دوم : در استخراج كسر تعديل I

دلو مبدأ ساخته‌اند تا تعديل الأيام هميشه ناقص بود از أيام وسطى ، وزايد باشد بر أيام حقيقي .

I

واگر جزوى از حدود ده درجهء عقرب فرض كنند ، حال برعكس اين بود . ومولانا محىالدين

I

- رحمهء اللّه - دعوى كرده است كه تعديل الأيام بلياليها را اعتبار نيست وبر ثبوت اين دعوى

I

برهان گفته ؛ اما اين دعوى به آن برهان تمام نمىشود .

فصل دوم : در استخراج كسر تعديل I

فصل دوم : در استخراج كسر تعديل

I

الأيام بلياليها

وطريق أو چنان است كه أول ، آن غايت تفاوت مركب را در حدود آن جزو

I

معين معلوم كنيم ؛ يعنى آفتاب را تقويم كنيم به وقت رسيدن بدان جزو ، پيش از آن وبعد از آن ،

I

ومطالع جزو آفتاب بگيريم به خط استوا ؛ وتفاوت ميان آن مطالع ووسط آفتاب معلوم

I

كنيم تا آن تفاوت مركب حاصل شود به حسب آن اجزا . هر كدام تفاوت كه بيشتر باشد

I

آن را أصل تعديل الأيام خوانيم ؛ وآن جزو را كه آن تفاوت از آنجا حاصل آمده است مبدأ

I

سازيم . پس اگر خواهيم تا كسر تعديل الأيام ديگر اجزاى فلك البروج بيرون آوريم وسط تحويل

I

شمس بدان جزو بيرون آوريم ومطالع تقويم آفتاب معلوم كنيم به حسب آن جزو به خط استوا .

I

آن گاه آن أصل تعديل الأيام را بر آن وسط افزائيم دايماً ، وتفاوت ميان اين أصل وسط

I

ومطالع خط استوا بگيريم وآن را در چهار دقيقه ضرب كنيم يا بر پانزده قسمت كنيم تا كسر تعديل

I

الأيام به حسب آن جزو حاصل شود . وچون أوج آفتاب متحرك است كسور تعديل الأيام

I

اجزاى فلك به اختلاف تواريخ ، مختلف گردد . پس واجب كند به حسب هر تاريخي استخراج

I

تعديل الأيام كردن ؛ وآن كسور ساعات مستوى باشد . حصهء آن از حركت مسير وسط نيرين

I

بايد دانستن وآن را دايماً از تقويم ايشان نقصان كردن تا تقويم ايشان حاصل شود

I

به اعتبار مبادى أيام حقيقي كه آن را تقويم معدل خوانند به تعديل الأيام بلياليها . وبه سبب

I

آنكه حركت أوج ، بطى است وآن تفاوت به زمان دراز محسوس شود ، أصحاب زيجات