زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ٤٠٨

فصل 4 : در شرح قرانات I

وقران به كرات كم كنيم تا وقتي كه جزوهاى قرانات ماضي كه از نقصان آن عدد حاصل مىآيد

I

از آن مثلثه بيرون برود ، وعدد قرانات ماضي از عدد آن جزوها معلوم شود كه در آن مثلثه

I

واقع شده است . پس آن جزو آخرين كه چون عدد مذكور را از أو بكاهيم قران از آنجا مثلثه

I

بيرون رود ، جزو أول قران‌هاى آن مثلثه بود . آن گاه نظر كنيم به آن جزو اگر در برج منقلب بود ، قران

I

أول مثلثات در أوايل حمل بوده باشد . واگر در برج ثابت بود ، در أوايل أسد بوده باشد .

I

واگر در برج ذوجسدين بود ، در أوايل قوس بوده باشد . بعد از آن اگر خواهيم تا بدانيم كه آن قران از

I

افراد كدام دفعه است از دفعات قران‌هاى أول مثلثات ، طريق أو آن است كه همان عدد مذكور را

I

از آن جزوهاى قرانات ماضي كم كنيم چندان كه به مثلثهء ناري شود . ونگاه كنيم به عدد درجات و

I

دقايق آن جزو كه عدد بدو منتهى شده است ، وبه جدول رجوع كنيم . اگر آن عدد ، كمتر از عدد

I

درجات ودقايق آغاز دفعهء دوم برج حمل باشد كه در برابر عدد چهل ويك مثبت است ،

I

آن قران دفعهء أول بوده باشد . اگر بيشتر از آن بود وكمتر از عدد درجات ودقايق آغاز

I

دفعهء سوم برج حمل كه در برابر عدد هشتاد ويك مثبت است ، آن قران دفعهء دوم بوده باشد .

I

واگر بيشتر از آن بود ، قران دفعهء سوم بود .

مثالش در شهور سنهء خمس وسبع مايه ، زحل

I

ومشترى قران كردند به حسب مسير وسط در سيزده ساعت وسيزده دقيقه ساعتي از شب

I

پنجشنبه يازدهم « 1 » ربيع الأخر ، جزو قران در برج ميزان / يح‌مب‌لط . اين را در جدول قرانات

I

مثلثهء هوائى طلب كرديم يافتيم بعينه در برابر عدد بيست وهفتم ميزان به هجده درجه وچهل

I

[ و ] دو [ د ] قيقه . واين قران هفتم است از اين مثلثه ، وچون أول قران‌هاى اين مثلثه در ميزان است

I

كه برج منقلب است ؛ پس معلوم شد كه أول قران‌هاى مثلثات در حمل بوده است . وهمان

I

اعمال كرديم تا منتهى شده به چندين از حمل / هاهاب .

پس معلوم شد كه اين قران از افراد قران‌هاى

( 1 ) . [ در أصل نسخه : ] بازدهم