زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ٣٨

فصل نهم : در معرفت جيب يك درجه به تقريب

چون جيب نيمهء قوسي معلوم باشد وجيب تمام آن نيمهء قوس تا ربع دور ،

I

هر دو جيب را در يكديگر ضرب كنيم وحاصل ضرب را مضاعف گردانيم تا جيب قوسي حاصل

I

آيد كه ضعف آن قوس معلوم باشد .

فصل هفتم : در معرفت جيب هر قوسي از ضعف I

فصل هفتم : در معرفت جيب هر قوسي از ضعف

I

آن قوس

چون خواهيم كه اين عمل كنيم جيب تمام آن قوس را از نصف قطر ، نقصان كنيم . آنچه

I

باقي ماند آن را تنصيف كنيم . آنچه بماند آن را در نصف قطر ضرب كنيم وجذر حاصل بستانيم تا جيب

I

نيمهء آن قوس معلوم حاصل آيد .

فصل هشتم : در معرفت جيب هر قوسي از مجموع دو I

فصل هشتم : در معرفت جيب هر قوسي از مجموع دو

I

قوس

چون قوس از مجموع دو قوس حاصل آمده باشد وجيب أو مجهول بود ، وجيب آن دو قوس

I

وجيب تمامشان ، معلوم باشد ضرب كنيم جيب هر قوس را از آن دو قوس كه جيبشان معلوم است

I

در جيب تمام ديگرى ، منحط ؛ وحاصل هر دو ضرب را با هم جمع كنيم تا جيب قوسي حاصل آيد كه از مجموع

I

آن دو قوس حاصل آمده باشد . واگر كمتر از بيشتر نقصان كنيم ، آنچه بماند جيب قوسي بود كه فضل باشد

I

ميان آن دو قوس .

مثالش ؛ چنان كه فرض كرديم كه آن قوس كه جيب أو مجهول است واز مجموع دو قوس

I

حاصل آمده است شصت [ و ] شش درجه است وآن دو قوس ، يكى سى درجه است ويكى سى وشش

I

درجه . پس هرگاه كه جيب سى درجه را در جيب تمام سى وشش درجه منحط ضرب كنيم وجيب

I

سى وشش درجه را در جيب تمام سى درجه ، از مجموع هر دو حاصل ضرب ، جيب شصت وشش

I

درجه حاصل شود ؛ واز فضل ميان هر دو حاصل ضرب ، جيب شش درجه كه فضل است

I

ميان هر دو قوس مذكور .

فصل نهم : در معرفت جيب يك درجه به تقريب

فصل نهم : در معرفت جيب يك درجه به تقريب

چون جيب

I

يك درجه را به تقريب نتوان دانستن ، اگر خواهيم كه در اين باب استقصا كنيم طريق

I

أول آن است كه أول ، جيب سى وشش درجه استخراج كنيم كه عشر دايره است ؛ واز آنجا جيب

I

شش درجه بيرون آوريم چنان كه در فصل هشتم گفتيم . آن گاه از جيب شش درجه ، جيب