زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ٣٩٧

فصل 4 : در شرح قرانات I

كه مجموع اين اعداد ، بيست ويك باشد .

اما مثال خماسي چنان است كه چون عدد ثنائيات را

I

از عدد سباعى ، اسقاط كنيم در جميع صور ، پنج باقي ماند . پس بر اين تقدير ، عدد خماسي نيز بيست و

I

يك تواند بود .

اما مثال ثلاثي چنان است كه قران كنند زحل ومشترى با هر يكى از پنج كوكب

I

باقي ، وزحل ومريخ با چهار ، وزحل وشمس با سه ، وزحل وزهره با دو ، زحل وعطارد با يكى كه

I

مجموع اين‌ها پانزده بود . آن گاه زحل را اسقاط كنيم وگوئيم كه قران مشترى ومريخ با چهار باقي ،

I

ومشترى وشمس با سه ، ومشترى وزهره با دو ، ومشترى وعطارد با يكى ، مجموع اين‌ها ده بود .

I

وچون مشترى را هم اسقاط كنيم گوئيم قران مريخ وشمس با سه كوكب باقي ، ومريخ وزهره

I

با دو ، ومريخ وعطارد با يكى ، ومجموع اين‌ها شش بود . وچون مريخ اسقاط كنيم وبه همان

I

قياس شمس وزهره را با دو ، وشمس وعطارد با يكى ، ومجموع اين‌ها سه باشد . باقي ماند

I

قران زهره وعطارد با قمر . پس از پانزده وده وشش وسه ويكى كه با هم جمع كنيم ، سى و

I

پنج حاصل آيد . اما عدد رباعي هم سى وپنج باشد ؛ بدان سبب كه چون عدد ثلاثيات را

I

از عدد سباعى اسقاط كنيم ، عدد رباعي مىماند . اما عدد سداسى هفت تواند بود زيرا كه هر

I

يكى را كه از هفت اسقاط مىكنيم باقي شش مىماند اما سباعى به غير از يكى نباشد . پس از اينجا

I

معلوم شد كه عدد أنواع قرانات ، منحصر است در صد وبيست وزيادت از اين صورت

I

نبندد .

وأموري كه در اين عالم ، متجدد مىشود بيشتر از تأثير اين قرانات است ؛ چنان كه

I

حكيم فاضل بطلميوس آورده است در كلمهء پنجاه ودوم از كتاب ثمره به اين عبارت

I

كه لا تغفل عن امر المايه والعشرين قرانا التي للكواكب المتحيره والنيرين فان فيها علم

I

أكثر ما يقع في عالم الكون والفساد .

واز اين قرانات آنچه مدت وقوع أو درازتر بود

I

تأثير أو عظيم‌تر بود وبقاى آن تأثير بيشتر باشد تا به حدى كه گفته‌اند كه قران سباعى دليل