زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ٣٩٦

فصل 4 : در شرح قرانات I

نوبت مريخ را باشد به شركت آفتاب ؛ بعد از آن به شركت زهره . به همان قياس كه در فردارات

I

مواليد است كه چون نوبت به كوكبى رسد به نسبت أسباع ، زمان شركت معلوم كنيم از همان جدول .

I

فصل 3 : در معرفت قسمت أيام عالم بر سال‌هاى عظمى كواكب

فصل 3 : در معرفت قسمت أيام عالم بر سال‌هاى عظمى كواكب

كه آفتاب را هست 1461 ؛

I

وزهره را 1115 ؛ وعطارد را 480 ؛ وقمر را 520 ؛ وزحل را 265 ؛ ومشترى را 429 ؛

I

ومريخ را 480 كه مجموع اين اعداد باشد 4590 . وطريق اين عمل چنان است كه سال‌هاى

I

ناقصهء أيام عالم را بر اين مجموع اعداد ، قسمت كنند تا عدد ادوار تامه بيرون آيد . وآنچه باقي

I

ماند از قسمت ، ابتدأ از شمس كنند ؛ وعدد سال‌هاى هر يكى از اين كواكب را از آن باقي ، طرح كنند تا

I

عدد آنجا كه منتهى شود نوبت تدبير به آن كوكب رسيده باشد .

مثالش خواستيم كه بدانيم كه أول

I

سال دويست وسى وپنجم ملكشاهى ، نوبت تدبير به كدام كوكب رسيده است . سال‌هاى

I

ناقصهء أيام عالم را كه بود 184215 ، بر مجموع 4590 قسمت كرديم . بيرون آمد عدد

I

ادوار تامه 40 ، وما بين القسمة ماند 615 . پس ابتداى دور چهل ويكم ، از آفتاب كرديم . وچون

I

هنوز سال‌هاى عظمى آفتاب تمام نشده است پس مدبر ، شمس باشد . واين سال هشتصد

I

وپانزدهم است كه نوبت تدبير به أو رسيده است . وچون اين را از سال‌هاى عظمى آفتاب ، كم كرديم

I

باقي ماند 646 . پس دانستيم كه تا مدت ششصد وچهل وشش سال ، مدبر أو خواهد بودن . بعد از آن ، نوبت تدبير به زهره رسد وباقي بر اين قياس بايد كردن .

فصل 4 : در شرح قرانات I

فصل 4 : در شرح قرانات

I

كواكب سياره وتقرير اعداد وأنواع آن

وآن مشتمل است در شش نوع كه متضمن صد وبيست

I

عدد باشد . چنان كه از آن جمله ، بيست ويك ثنائى بود ، بيست ويك خماسي ، وسى پنج ثلاثي ، وهمين قدر رباعي ، وهفت سداسى ، ويك سباعى أمثال ثنائى . چنان است كه قران زحل با هر يكى از شش

I

كوكب باقي ، شش باشد ، ومشترى را پنج كوكب باقي كه زير اوست ، وهمچنين مريخ را با چهار

I

چهار ، وشمس را با سه سه ، وزهره را با دو دو ، وعطارد با يك كوكب باقي كه قمر است يكى ،