زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ٣٩١

فصل أول : در ذكر ادوار ألوف وانتهاآت عالم وشرح وتفصيل آن I

نوبخت كه مدت آن أيام سيصد وشصت هزار سال است .

اما دور أعظم : آن است كه هر هزار سال

I

شمسي ، يك درجه تسيير رود ويك برج انتها ؛ وآن درجه را قسمت عظمى خوانند وآن برج را منتهى ألوف .

I

وألوف را به اسم برج نسبت كنند وگويند كه الف حملى يا ثوري يا جوزائى ومانند آن . وصاحب

I

حد درجه را قاسم ألوف خوانند . وصاحب برج را مدبر ألوف . واگر آن درجه وبرج از آن الف أول

I

نباشد ، صاحب حد آن درجه را اگر بدل شده باشد شريك قاسم ألوف خوانند ؛ وصاحب برج را

I

شريك مدبر ألوف .

اما دور أكبر : آن است كه هر صد سال شمسي ، يك درجه تسيير رود ويك برج انتها ؛ و

I

آن درجه را قسمت كبرى خوانند وآن برج را منتهاى ما بين . وما بين را به اسم برج نسبت كنند ؛ وقاسم

I

ومدبر شريك آن را همچنان كه در ألوف بيان كرديم .

اما دور أوسط : آن است كه هر ده سال شمسي ،

I

يك درجه رود ويك برج انتها ؛ وآن درجه را قسمت وسطى گويند وآن برج را منتهاى عشرات . وعشرات را

I

به اسم برج نسبت كنند ؛ وقاسم ومدبر وشريك آن را چنان كه پيش از اين گفته‌ايم .

اما دور أصغر : آن است

I

كه هر يك سال شمسي ، يك درجه تسيير رود يك برج انتها ؛ وآن درجه را قسمت صغرى گويند وآن برج را

I

منتهى آحاد . وآحاد را به اسم برج نسبت كنند ؛ پس اگر آن درجه ، درجهء واحد أول باشد وبرج ، همچنان .

I

صاحب حد را قاسم آحاد گويند ؛ وصاحب برج را مدبر . واگر غير آن بود شريك قاسم باشد

I

وشريك مدبر به همان قياس كه ذكر كرده آمد .

اما مدت أيام عالم : مقدار زماني است ميان گرد آمدن

I

هفت ستاره در نقطهء أول حمل تا گرد آمدن ايشان بار ديگر در همان نقطه . واز آن مبدأ تا أول

I

سال طوفان نوح - عليه السلام - صد وهشتاد هزار سال شمسي تمام گذشته به زعم جماعت مذكور .

I

واز أول سال طوفان تا أول تاريخ ملكي ، چهار هزار وصد وهشتاد سال تمام شده چنان كه در جدول

I

طيلسان تواريخ مثبت است . پس هرگاه كه تاريخ طوفان خواهيم كه بدانيم ، آن مقدار را بر تاريخ ملكي افزائيم

I

تا تاريخ طوفان حاصل شود . واگر تاريخ أيام عالم خواهيم كه بدانيم آنچه ميان أول أيام عالم وأول