زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ٣٨٨

فصل سوم : در بيان I

با مقدار ساعات فضله السنين معدل بر آن أيام جمعات ، وساعات ولادت يا تحويل

I

كه أصل ساخته‌ايم افزائيم تا أيام جمعات وساعات تحويل سال آينده حاصل شود . پس نظر

I

كنيم اگر ساعات تحويل أصل روزى بود ، اين ساعات تحويل به روز باشد واگر شبى بود ، اين

I

ساعات به شب باشد ؛ وقتي كه اين ساعات ، كمتر از ساعات تمام روز وشب تحويل بود .

I

اما اگر زيادت از آن باشد ، آن را از أو بكاهيم تا ساعات حاصل آيد . پس ببينيم اگر چنان كه

I

آنچه نقصان كرده‌ايم ساعات تمام شب بوده است ، آن حاصل ساعات باشد از

I

روز آينده . واگر آنچه كم كرده‌ايم ساعات تمام روز بوده است ، يك عدد بر آن أيام جمعات

I

كه با آن ساعات آمده باشد افزائيم تا آن ساعات كه حاصل آمده است از آن شب

I

آن روز بود كه حاصل شود از أيام جمعات ، وآن روز كه ساعات تحويل در وى اتفاق افتاده است

I

يا در شب أو ، هر سال مىگيريم .

پس نظر كنيم به تاريخ عرب أصل وعدد أيام شهور أو تا به حساب

I

امر أوسط چند است كه موافق أيام جمعات أصل باشد از آن أيام در سال آينده . بعد از ده

I

روز يا يازده روز يا دوازده روز هر كدام كه موافق آيد ، أيام جمعات أصل با أيام جمعات

I

سر سال كه ما را حاصل آمده است ، آن روز از آن تاريخ ، سر سال تحويل آينده بود .

مثالش : چنان است كه ما أول سال شصت وهشتم شمسي از تاريخ ولادت شخصي بيرون آورديم ، آمد

I

به چندين ساعات / ركو از روز يكشنبه بيست وسوم ماه شوال از سال هفتصد ودوم از تاريخ عربى . مطالع طالع / فعح‌ى ، طالع سنبله / كح‌كح ، عاشر جوزا / كح‌يط ؛ اين را أصل

I

ساختيم وتمامت دلايل تحويل بيرون آورد . آن گاه فضلهء معدل استخراج كرديم آمد / فرب‌يد . اين را

I

بر پانزده ، قسمت كرديم حاصل شد ساعات فضله / ه‌مح‌ط . يك روز كه فضلهء جمعات سال

I

فارسي است ، با اين أضافت كرديم تا فضلهء جمعات سال شمسي طبيعي حاصل آمد / اه‌مح‌ط ،