زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ٣٨٧

فصل سوم : در بيان I

تا احكام كلى آن سال‌ها از آنجا توانيم كردن ؛ ومدخل هر سالى را معين گردانيم از ساعات روز وشب

I

واز أيام جمعات واز أيام شهور عربى وسال‌هاى آن تاريخ واز آن تاريخ فرس همچنين ؛ وطريق

I

اين عمل چنان است كه تاريخ ولادت را با ساعات آن ، وأصول كواكب زمان ولادت

I

أصل سازيم تا اگر خواهيم تاريخ تحويل يك سال معين را از سال‌هاى تاريخ عمر مولود ، با ساعات تحويل

I

ومطالع طالع تحويل ، أصل سازيم واستخراج ديگر سال‌ها از آنجا كنيم ؛ به واسطهء فضل السنين معدل كه

I

معلوم كرده باشيم كه چون آن را بر مطالع طالع كه أصل ساخته‌ايم مىافزائيم تا مطالع طالع يك يك سال ،

I

حاصل مىآيد از آنجا . طالع تحويل آن سال با عاشر بيرون مىآوريم ومراكز ديگر بيوت همچنين .

I

وبه جهت معرفت مواضع كواكب در زمان تحويل هر سال حصهء ساعات فضله السنين معدل را

I

از أصول كواكب كه معلوم ، وبر أصول حركات كواكب در يك سال فارسي افزائيم تا أصول آن

I

كواكب در يك سال شمسي طبيعي حاصل آيد . آن را بر آن أصول كواكب كه أصل ساخته‌ايم مىافزائيم

I

تا أصول كواكب در زمان تحويل هر سال حاصل مىآيد . به حسب آن أصول استخراج تقويم كواكب

I

مىكنيم ودر زايجهء طالع آن سال ثبت مىكنيم . وراندن انتهاآت ، عظيم سهل است كه هر سال ، برجى

I

مىرانيم وتسييرات همچنين كه هر سال ، يك درج مطلعى تسيير مىكنيم تا درجات قسمت از آنجا

I

معلوم مىشود . فردارات وصاحب دور وصاحب نوبت بيرون آوردن نيز آسان

I

باشد .

اما دشوارى در استخراج ساعات تحويل است ودر تاريخ عرب ، وما اين عمل را به طريق

I

سهل ، استنباط كرديم چنان كه هيچ كس از أصحاب صناعت ، تعرض به آن نرسانيده‌اند . وبه غايت

I

لطيف است وآن چنان است كه به حسب جزو شمس ، أصل ولادت ساعات استخراج كنيم تا

I

ساعات تمام روز تحويل ، بيرون آيد . آن گاه آن را از بيست وچهار كم كنيم تا ساعات

I

تمام شب تحويل ، حاصل شود . بعد از آن فضلهء جمعات يك سال شمسي طبيعي را كه آن يك روز باشد ،