زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ٣٨٤

فصل سوم : در بيان I

شهور حقيقي ؛ پنجم ، جهت انتهاى طالع سنوى ؛ ششم ، جهت جانبختار ؛ هفتم ،

I

جهت انتهاى طالع شهري ؛ هشتم ، جهت قاسم أو ؛ نهم ، جهت انتهاى عاشر سنوى ؛

I

دهم ، جهت قاسم ؛ يازدهم ، جهت تسيير طالع تحويل سال ؛ دوازدهم ، جهت صاحب

I

حد أو ؛ سيزدهم ، جهت أسابيع بروج ؛ چهاردهم ، جهت أسابيع كواكب .

وبر حاشيهء

I

أيمن آنچه ثبت مىكنيم از دلايل ، چهار نوع است :

أول ، اتصالات تقويم ؛ دوم ، مرورات

I

كواكب ؛ سوم ، انتهاات سنوى ؛ چهارم ، انتهاآت شهري .

اما اگر كوكبى به مسير

I

تقويم ، بر موضع اصلى يا شعاع اصلى خود يا بر موضع كوكبى ديگر يا شعاع أو يا غير آن

I

بگذرد ، آن را به لفظ مع ذكر كنيم .

مثالش : اگر چنان كه آفتاب به موضع مشترى گذرد

I

نويسيم كه شمس مع مشترى گذرد وباقي بر اين قياس است . واگر انتهاى سنوى

I

آفتاب به موضع مشترى رسد آن را به دو لفظ نويسيم : يكى ، به لفظ انتها ويكى ،

I

به جاى لفظ مع ، إلى نويسيم . چنان كه مثلًا انتهاى شمس إلى مشترى ،

I

واگر به رقم نويسيم چنين بود : / هاس

xx

ى . واگر به حسب انتهاى شهري باشد ،

I

لفظ انتها از آن طرح كنيم وبنويسيم كه شمس إلى مشترى ، واگر به رقم

I

نويسيم چنين باشد : / س إلى / ى . واگر مرور شمس به درجهء عاشر

I

باشد نويسيم كه شمس مع العاشر ، واگر به رقم نويسيم مثالش چنين

I

باشد : / س مع / ه‌ا . واين ترتيب از براي آن است تا تمييز توانيم كردن

I

كه اين مرور است ، يا انتهاى سنوى است ، يا شهري . وجدول دستور اين است

I

كه به جهت مثال بركشيديم تا از اينجا معلوم شود كه باقي آن جداول بر اين گونه مىبايد

I

كشيدن . وباقي أوراق به جهت احكامى كلى سال وماه باشد . - واللّه أعلم -