زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ٣٨٣

فصل سوم : در بيان I

طالع تحويل را معلوم كنيم . اگر چنان كه يك كوكب ، جامع شهادات بود مدار حكم آن سال بر آن كوكب

I

باشد ؛ خاصه كه آن كوكب در طالع أصل وتحويل مبتز يا مستولى بود . آن گاه به حسب دلايل طالع تحويل يا

I

شركت آن دو طالع ديگر ، احكام دوازده خانه استخراج كنيم . وبه جهت هر ما هي ، طالعى استخراج كنيم

I

واحكام كلى آن ماه به حسب دلايل طالع آن ماه ، به شركت طالع سال بيرون آوريم . بعد از آن به تسييرات

I

تحويلى وانتهاآت سنوى وشهري مشغول شويم ؛ وبه مرورات كواكب بر دلايل اصلى وتحويلى .

I

وطريقش آن است كه جزوى كاغذ نيكو ترتيب كنيم مشتمل بر بيست ورق ؛ دو ورق از أول

I

وآخر ، سفيد رها كنيم جهت آن تا حافظ ديگر أوراق بود . وچون به حسب استخراج طالع ، سر

I

ما هي معلوم شده باشد ودستور أو بعينه همچنان است كه دستور طوالع شهور تقويم . پس

I

از آنجا عدد أيام هر ما هي از ماه‌هاى تحويلى معلوم گردد . وطريق وضع جدول تسييرات

I

تحويلى بر دو نوع مىتوان كردن ، اگر مركب نبود با تقويم :

نوع أول : آن است كه به جهت تسهيل ،

I

عمل شهور أو را مانند شهور تاريخ ملكي ، صفحه را سى روز بگيريم ومسترقه را در آخر

I

ماه دوازدهم ، الحاق كنيم . واين شهور تحويلى باشد به امر أوسط .

نوع دوم : آنكه هر صفحه را در طول ، به عدد

I

أيام آن ماه تحويلى قسمت كنيم ؛ واين شهور حقيقي باشد . وبر هر دو تقدير استعمال هر دو

I

شهور مىبايد كردن . آن گاه ابتدأ از جانب آخر آن جزو كنيم ؛ وبه قهقرا به جانب أول ، بر دوازده

I

صفحه دوازده جدول بركشيم . اقسام طولى آن بعد از صفوف ألقاب به پانزده يا بيشتر ، چنان كه

I

در هر قسمي دو عدد بنويسيم يا كمتر ؛ به حسب عدد أيام شهور حقيقي يا غير آن . واقسام عرضى به غير از دو

I

حاشية : يكى يمنى ، به جهت ثبت كردن دلايل به حسب أيام وديگر يسرى ، به جهت نوشتن احكام

I

يومى تمام سال ، منقسم باشد به چهارده قسم غير متساوي :

قسم أول ، به جهت أيام جمعات ؛

I

دوم ، جهت أيام شهور عرب ؛ سوم ، جهت أيام شهور تحويلى به امر أوسط ؛ چهارم ، جهت أيام