زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ٣٦٩

فصل 2 : I

به زير شعاع أو بود و « 1 » كواكب شبى به شب ؛ پانزدهم ، بودن كوكب متيامن از آفتاب وآن وقتي

I

بود كه كوكب در نصف ليلى باشد از فلك ؛ شانزدهم ، دريجان ؛ هفدهم ، اردجان ؛ هجدهم ، هفت بهر « 2 » . وهر

I

يكى از اين أصناف در اين مرتبه چهار بهره دارد از قوت .

قسم سوم در بيان قوت‌هاى حقير اثر ، وعدد

I

أصناف آن شانزده است : سه در مرتبهء أعلى از اين قسم :

أول ، وجه سعد ؛ دوم ، نه بهر سعد ؛ سوم ، دوازده

I

بهر سعد . وهر يكى از اين أصناف در اين مرتبه سه بهره دارد از قوت وهشت در مرتبهء أوسط

I

از اين قسم :

أول ، دريجان سعد ؛ دوم ، اردجان سعد ؛ سوم ، دوازده بهر سعد ؛ چهارم ، درجهء مذكر ، مذكر را ؛

I

پنجم ، درجهء مونث ، مونث را ؛ ششم ، نصف صاعد ؛ هفتم ، برج موافق مزاج ؛ هشتم ، برج موافق خلق . و

I

هر يكى از اين أصناف در اين مرتبه دو بهره دارد از قوت وپنج در مرتبهء أسفل از اين قسم :

أول ، نيم بهر ؛

I

دوم ، برج شمالي ؛ سوم ، برج دوست ؛ چهارم ، برج مستقيم الطلوع ؛ پنجم ، ولايت آفتاب وماه را .

I

وهر يكى از اين أصناف در اين مرتبه يك بهره دارد از قوت .

اما أصناف ضعف‌ها : چون از

I

بيان أصناف قوت‌هاى كواكب فارغ شديم خواستيم كه شروع كنيم به بيان أصناف ضعف‌ها

I

وعدد أصناف آن نود ويك باشد ، وبهره‌هاى ضعف اين أصناف چهارصد وهشتاد وپنج است

I

وآن نيز بر سه قسم است :

قسم أول ، در بيان ضعف‌هاى عظيم اثر ، وعدد أصناف آن سى وهفت است ؛

I

هفت در مرتبهء أعلى از اين قسم :

أول ، وبال ؛ دوم ، درجهء هبوط ؛ سوم ، احتراق ؛ چهارم ، كسوف

I

شمس را ؛ پنجم ، خسوف قمر را ؛ ششم ، كسف كواكب را ؛ هفتم ، جرم ثابتهء نحس . وهر يكى از اين أصناف

I

در اين مرتبه نه بهره دارد از ضعف ، وشش در مرتبهء أوسط از اين قسم :

أول ، برج هبوط وحد

I

هبوط ؛ از أول برج هبوط بود تا درجهء هبوط بهترين أقوال ؛ دوم ، رجعت ؛ سوم ، تحت الشعاع ؛

I

چهارم ، طريقهء محترقه نيرين را خاصه وآن از درجهء هبوط شمس بود تا درجهء هبوط ماه ؛ پنجم ، انخفاظ « 3 »

I

فلك : يعنى فلك آن كوكب در زير فلك آفتاب بود ؛ ششم ، جزو مقدم ودو تربيع أو . وهر يكى از اين

( 1 ) . [ در أصل نسخه : ] زو ( 2 ) . [ در أصل نسخه : ] منقبهر ( 3 ) . [ در أصل نسخه : ] انخفاط