زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ٣٥

فصل 4 : در معرفت سهم هر قوسي I

در جدول جيب طلب كنيم ، اگر مثل آن يابيم بعينه ، از برابر آن از بالاى جدول قوس

I

أو برگيريم واگر مثل آن نيابيم ، عددي طلب كنيم كه كمتر از آن عدد باشد وبه آن نزديك‌تر ،

I

وقوس از برابر آن عدد برگيريم ونگاه داريم . آن گاه آن عدد را از آن عدد جيب كه

I

با ماست نقصان كنيم . آنچه باقي ماند آن را فضله خوانيم وآن عدد فضله را در زير آن جدول

I

جيب ، طلب داريم در مرتبهء دقايق . اگر مثل آن يابيم از برابر آن از أيمن دقايق برگيريم

I

واگر مثل آن نيابيم از برابر عددي كه از أو كمتر بود وبدو نزديك‌تر ، دقايق برگيريم وبا آن

I

قوس أضافت كنيم . آن گاه آن عدد جدول را از آن فضله نقصان كنيم آنچه باقي

I

ماند آن را نيز در همان جدول طلب كنيم وهمين عمل كنيم تا ثواني آن قوس حاصل آيد . آن را

I

از پس دقايق آن قوس ثبت كنيم تا قوس آن جيب حاصل آيد . اجزا ودقايق وثواني وباقي

I

بر اين قياس باشد .

فصل 3 : در معرفت وتر هر قوسي وعكس آن از جدول جيب I

فصل 3 : در معرفت وتر هر قوسي وعكس آن از جدول جيب

I

چون خواهيم كه وتر قوسي بدانيم آن قوس را تنصيف كنيم وجيب نيمهء آن قوس بگيريم وآن

I

جيب را تضعيف كنيم تا وتر آن قوس حاصل آيد . اما اگر قوس وترى خواهيم كه بدانيم ،

I

آن وتر را تنصيف كنيم تا جيب نصف آن قوس حاصل آيد . آن را قوس بگيريم در جدول

I

جيب وآن قوس را تضعيف كنيم تا قوس آن وتر حاصل شود .

فصل 4 : در معرفت سهم هر قوسي I

فصل 4 : در معرفت سهم هر قوسي

I

وعكس آن

وآن دو نوع است :

نوع أول آن است كه از برابر هر قوسي كه خواهيم در جدول سهم

I

درآئيم وسهم برگيريم معدل به تعديل ما بين السطرين . واگر خواهيم كه از سهم قوس معلوم كنيم ، آن سهم را

I

در جدول سهم مقوس كنيم وقوس برگيريم معدل به تعديل ما بين السطرين .

نوع دوم آن است

I

كه سهم از جدول جيب معلوم آن كنيم . پس نظر كنيم به آن قوس كه سهم أو مىخواهيم كه معلوم

I

كنيم . اگر چنان كه كمتر از نود درجه است يا زيادة از دويست وهفتاد درجه ، جيب تمام آن