زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ٣٥٧

فصل أول : در بيان دستور تقاويم وترتيب آن

نظر كنيم تا استعلا كدام كوكب راست يعنى در زمان قران ، كدام كوكب به ذروهء تدوير خود نزديك‌تر است .

I

بر بالاى آن كوكب به جهت آن به سرخى علامت / ع بنويسيم . ودر بعضي تقاويم ديديم كه زمان رفتن

I

قمر به تحت الشعاع آفتاب در ميان ممازجات ، علامت تحت به سرخى مىنويسند .

بعد از آن

I

در اجتماعات روزى يا نزديك به آن ، يا در استقبالات شبى يا نزديك به آنكه جزو اجتماع يا

I

استقبال به يكى از عقدتين نزديك بود احتياط كنيم تا كسوف يا خسوف واقع هست يا نه . استخراج

I

آن نيز بكنيم ودر صفحه‌اى كه مسترقه مىنويسيم آن را با دستور رؤيت أهله آنجا ثابت كنيم .

بعد از آن أيام

I

بست را كه معين كنيم وساعات بست استخراج كنيم واين را ساعات محترقه نيز خوانند ؛ وآن را

I

از جميع منحسّات قمر منحوس‌تر مىدارند وهيچ كارى در آن أوقات نمىكنند . وما به جهت اين

I

معنى ، واجب دانستيم ذكر آن كردن عمل استخراج ساعات بست ، وآن به دو مقدمه تمام مىشود ؛

I

يكى معرفت أيام بست ، ديگر معرفت ساعات آن .

اما معرفت أيام بست چنان است كه حكما

I

اتفاق كرده‌اند بر آنكه از زمان اجتماع تا دوازده ساعات معوجه ، به آفتاب تعلق دارد

I

كه آن دليل هلاك تن وجان است وتباهى حال ، ودر آن ساعات هيچ كار را شايسته نيست .

I

بعد از آن هر دوازده ساعت معوجه به كوكبى تعلق دارد از آن شش كوكب ديگر ، به ترتيب

I

أفلاك ايشان از بالا به زير ، ودر آن ساعت‌ها كارهايى را شايسته بود كه مناسب آن كوكب

I

باشد تا بعد از سه روز ونيم ، باز نوبت به شمس رسد ودر آن شبانروزها كه نوبت به آفتاب

I

مىرسد آن را أيام بست مىخوانند . واين حساب بر اين ترتيب از اجتماع تا اجتماع بود ،

I

ودر مدتي كه ميان دو اجتماع است نه بار نوبت شمس را باشد به همان مقدار ساعت

I

معوجه از روز يا شب . وچون يك بار نوبت آفتاب به روز باشد نوبت دوم به شب بود

I

بر همين ترتيب تا نه بار .

پس چون خواهيم تا أيام نوبت را بدانيم نظر كنيم اگر اجتماع به روز