زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ٣٤٨

فصل أول : در بيان دستور تقاويم وترتيب آن

احساس افتد واز آن مشترى ، قريب سه روز . اما به حسب دقايق اين است كه بيان كرديم ؛ وديگر

I

كواكب را در نزديكى آنكه راجع يا مستقيم خواهند شد ، در بهت‌هاى ايشان تفاوت بسيار ظاهر مىشود

I

خارج نيست وبهت أوسط موافق بهت سابق نمىباشد . آنجا واجب است بهت أوسط را

I

أول معدل گردانيدن به قوس الخلاف ، بعد از آن به بسط مشغول شدن .

عمل قوس

I

الخلاف ؛ وآن چنان است كه اگر آن تفاوت ميان بهت‌هاى ده روزه واقع شود ، تفاوت

I

ميان بهت سابق وبهت أوسط معلوم كنيم وخمس تفاوت بگيريم وبهت أوسط را

I

به ده موضع بنهيم ونظر كنيم اگر فضل بهت أوسط را بود ، آن خمس تفاوت را از موضع چهارم

I

كم كنيم وبر نهم افزائيم ، واربعهء أمثال آن را از أول بيندازيم وبر دهم افزائيم تا بهت‌هاى معدل حاصل شود .

I

واگر فضل بهت سابق را بود ، عمل برعكس آن بايد كردن . يعنى به جاى زيادت نقصان كنيم و

I

به جاى نقصان زيادت تا مطلوب حاصل شود . وموضع پنجم وششم را در هر دو حال برقرار

I

خود بگذرايم .

طريقي ديگر : چون تفاضل ما بين البهتين معلوم كرده باشيم وفضل بهت أوسط را

I

بود ، درآئيم در جدول ستين از برابر آن عدد وآنچه به ازاى / مح يابيم از موضع أول كم كنيم وبر

I

دهم افزائيم . وآنچه به ازاى / لو يابيم از دوم بكاهيم وبر نهم افزائيم . وآنچه به ازاى / كد يابيم از سوم

I

بيندازيم وبر هشتم افزائيم . وآنچه به ازاى / يب يابيم از چهارم نقصان كنيم وبر هفتم افزائيم وپنجم

I

وششم به حال خود بگذاريم . واگر فضل بهت سابق را باشد بعكس اين عمل كنيم . يعنى آنچه

I

به ازاى / مح يابيم بر أول افزائيم واز دهم كم كنيم ؛ وبا باقي مواضع همين ترتيب نگاه داريم تا بهت‌هاى

I

معدل حاصل آيد در آن ده روز . آن گاه اگر كوكب مستقيم بود ، تقويم مقدم را از آن ده روز بر

I

موضع أول افزائيم وحاصل را بر موضع دوم ، ودوم را بر سوم تا آخر ده روز . واگر كوكب راجع

I

باشد ، موضع أول را از تقويم مقدم كم كنيم ودر موضع أول ثبت كنيم ؛ وموضع دوم را از آن