زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ٣٤٧

فصل أول : در بيان دستور تقاويم وترتيب آن

اين‌ها را نقل كرده باشيم به بسط هر يك مشغول شويم . وطريق أو چنان بود كه نظر كنيم به بهت أوسط

I

اگر موافق بهت سابق باشد وكوكب مستقيم بود ، بسط أو چنان كنيم كه در آفتاب ذكر كرده‌ايم . واگر كوكب

I

راجع بود ، عمل برعكس اين كنيم . يعنى بهت يك روزهء كواكب را از ده روزه يا پنج روزهء مقدم كم

I

كنيم وحاصل را در موضع أول نهيم . ديگر بار از آن كم كنيم وحاصل را در موضع دوم نهيم . وبر همين منوال

I

عمل مىكنيم تا به موضع دهم يا پنجم . وميزان اين عمل چنان كه آن موضع آخرين مىبايد كه با تقويم تالي

I

موافق آيد چنان كه پيش از اين گفته‌ايم . واگر كوكب نزديك رجعت يا استقامت ، هر يك به تحقيق

I

معلوم گردد . وزهره را در زمان رجعت ونزديك به آن تقويم ، پنج روزه پنج روزه بايد

I

كردن . وعطارد را در همهء سال پنج پنج روزه ورجعت يا استقامت يك يك روزه .

اما

I

زحل ومشترى را أقامت است چنان كه زحل را در أكثر أوقات هشت روز بود ودر نقطهء

I

أوج ، نه روز ودر نقطهء حضيض هفت روز . پس به حسب مقامات أول وثاني چون روز

I

أقامت أو معلوم شود آن وسط أيام أقامت باشد ، بايد كه پيش از آن به چهار روز

I

وبعد از آن به همين مقدار أو ، مقيم بود تا هشت روز مقيم بوده باشد . وپيش از أقامت

I

تا بعد از آن به ده روز يا كمابيش ، آن يك يك دقيقه رود . بعد از آن به همان مقدار يا كمتر ، دو دو

I

دقيقه ؛ بعد از آن سه سه دقيقه . وچون تقاويم ده روز وزمان وسط أقامت أو معلوم باشد ،

I

به نسبت أول وآخر ، أقامت أو را معلوم توان كردن . ودر مشترى همچنين . وأيام أقامت

I

مشترى پنج روز است وپيش از آن يا بعد از آن به پنج روز يا كمابيش آن ، يك يك دقيقه

I

رود ؛ بعد از آن ، دو دو دقيقه وبيشتر . وچون زمان أقامت أو به حسب مقامات أول يا ثاني

I

معلوم شده باشد دو روز پيش از آن ودو روز بعد از آن ، مقيم بود تا پنج روز مقيم بوده

I

باشد . واگر عمل اين دو كوكب به ثواني كنيم وبه تحقيق رسانيم ، مدت أقامت زحل قريب چهار روز