زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ٣٤٤

فصل أول : در بيان دستور تقاويم وترتيب آن

يك يك روزه حاصل مىآيد . وميزان اين عمل آنكه موضع دهم با حركات ده روزهء تالي آن

I

موافق آيد تا عمل صواب باشد والّا خطا بود . بعد از آن تقويم قمر وعرض أو

I

بيرون آوريم چنان كه معهود است . وميزان اين عمل آن است كه نظر كنيم بهت ماه تا زيادت

I

ونقصان أو متناسب هست يا نه . اگر متناسب بود عمل صواب است واگر نه احتياط

I

بايد كردن . وبه جهت غايت زيادت ونقصان بهت‌هاى ستارگان ، جدولى نهاديم

I

تا اگر بهت ستارگان از آن جدول تجاوز كند خطاى عمل از آن معلوم شود . ونمونهء جدول

I

دستور تقويم ماه اين است كه تمام اقسام عرضى با بعضي اقسام طولى بركشيده آمد بر اين مثال .

I

ما مثال دستور ديگر كواكب چنان است كه بعد از دستور تقويم قمر به جهت هر يك از كواكب

I

علوي وزهره در يك صفحه ، وبه جهت عطارد كه أو را پنج پنج روزه مىبايد كرد در دو صفحه ، براي

I

آسانى را جدولى بركشيم چنان كه اقسام طولى أو منقسم باشد به چهارده قسم بر آن منوال

I

كه در آفتاب بيان كرده‌ايم تا أسامي شهور ملكي وغير آن در آنجا نويسيم . واقسام عرضى

I

در كواكب علوي منقسم بود به بيست ويك قسم ، ودر زهره وعطارد به شانزده قسم . زيرا كه پنج

I

جدول در كواكب علوي به جهت عروض ايشان ، زيادت است . وبه جهت كواكب سفلى