زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ٣٣٩

فصل أول : در بيان دستور تقاويم وترتيب آن

كنند . وآنجا كه مخالفا نوشته باشيم ، أشارت بود به آنكه در طالع‌هاى ليلى آن كوكب با دليل تالي را

I

مقدم مىبايد داشتن . وآنجا كه موافقا نوشته باشيم ، أشارت باشد به آنكه هميشه به روز وبه شب

I

كوكب با دليل كه در اين باب مقدم است آن را مقدم مىبايد داشتن در عمل استخراج سهام .

I

باب 20 : در بيان دستور تقاويم ومواليد وتحاويل وترتيب وتركيب هر يك

باب 20 : در بيان دستور تقاويم ومواليد وتحاويل وترتيب وتركيب هر يك

وآن

I

سه فصل است :

فصل أول : در بيان دستور تقاويم وترتيب آن

فصل أول : در بيان دستور تقاويم وترتيب آن

وطريق أو آن است كه به جهت

I

دستور ، جزوى ترتيب كنيم كه بيست ورق بود چنان كه به جهت تقويم آفتاب احتياج است به يك

I

ورق ونيم ، وبه جهت هر يك از زحل ومشترى ومريخ همچنين ، وبه جهت ماه شش ورق ، وبه جهت زهره

I

دو ورق ، وبه جهت عطارد سه ورق ، وبه جهت اجتماعات واستقبالات وتحويل شمس به بروج

I

ورؤيت أهله يك ورق كه مجموع اين هجده ورق باشد . باقي دو ورق ديگر به جهت زايجه‌هاى طوالع

I

اجتماعات واستقبالات وعمل كسوف وخسوف اگر اتفاق افتد ومانند آن .

اما مثال :

I

دستور تقويم آفتاب چنان است كه بر صفحهء أول جدولى بركشيم كه طول أو منقسم باشد به چهارده

I

قسم وعرض أو به ده . اما اقسام طول : قسم أول به جهت ألقاب صفوف طول ، ودوازده قسمت ديگر جهت

I

شهور تاريخ ملكي تا به وقت حساب أسامي آن شهور در آنجا نويسيم ؛ ويك قسم آخرين به جهت

I

خمسهء مسترقه . اما اقسام عرض : در قسم أول طولى وعرضى بنويسيم كه شهور ملكي ، ودر قسم دوم از اقسام

I

عرض بنويسيم كه أيام شهور ، ودر سوم بنويسيم كه المركز ، ودر چهارم التعديل ، ودر پنجم الوسط ، ودر ششم

I

التقويم المطلق ، ودر هفتم كسر تعديل الأيام ، ودر هشتم التقويم المعدل ، ودر نهم البهت ، ودر دهم

I

عشر البهت . آن گاه از جدول أيام از برابر هر ما هي سه رقم بنويسيم : يكى ، رقم أول ماه ؛ دوم ، رقم يازدهم ؛

I

سوم ، رقم بيست ويكم . واز برابر خمسهء مسترقه دو رقم : يكى ، رقم أول مسترقه ؛ دوم ، رقم ششم كه سر سال

I

آينده بود اگر سال بسيطه باشد ؛ واگر سال كبيسه بود رقم هفتم بنويسيم . آن گاه به زيج رجوع كنيم واز