زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ٣٣٨

فصل دهم : در استخراج I

آن يكشنبه ثبت كنيم كه مقدم است . واگر از قسمت چيزى باقي ماند ، آن عدد را تا به هفت بشماريم از صاحب

I

طالع تا مطلوب حاصل آيد . آن گاه چون كوكب صاحب نوبت أسبوع را از برابر يكشنبه ثبت كرديم ،

I

كوكبى را كه فلك آن به زير أو بود در برابر دوشنبه ثبت كنيم ، همچنين بر ترتيب أفلاك تا به ششم كوكب

I

منتهى شود به روز شنبه . واين شش كوكب ، شريك آن كوكب باشند كه صاحب نوبت آن أسبوع

I

بود آن گاه آن يكشنبهء ديگر نوبت به كوكبى رسد كه فلك أو در زير فلك آن كوكب ، صاحب نوبت أسبوع

I

مقدم است .

مثالش : از سال چهلم ، تحويل طالع سنبله را وتحويل روز دوشنبه است . سال‌هاى تامه را

I

كه بود / لط ، از برابر أو از جدول أيام مرفوعهء تاريخ ملكي أيام برگرفتيم چندين / ج‌نركد ؛ واين محفوظ

I

بود . اين را بر هفت قسمت كرديم تا بيرون آمد / لج‌ند ودر ميان ماند / و . اين را يكى گرفتيم وبر خارج

I

قسمت افزود تا شد / لج‌نه . اين را بر دوازده قسمت كرديم بماند / ر . از سنبله كه برج طالع ولادت است

I

بشمرديم منتهى شد به برج حوت . پس معلوم شد كه نوبت اين أسبوع از روز يكشنبهء مقدم به برج حوت

I

رسيده است . باز آن محفوظ را بر هفت قسمت كرديم بماند / ه . از عطارد كه صاحب طالع است بشمرديم

I

به كوكب مريخ منتهى شد ؛ واين صاحب نوبت اين أسبوع است . پس مريخ را از برابر يكشنبهء

I

مقدم ثبت كرديم ؛ وشمس را از برابر دوشنبه كه شريك اوست .

فصل دهم : در استخراج I

فصل دهم : در استخراج

I

سهام

وچون پيش از اين بيان كرده‌ايم كه سهم ، دليل است مستخرج از دو دليل ؛ وهر آينه آن دو

I

دليل يا دو كوكب باشند يا كوكبى ودرجه‌اى . وهر دليلي كه موافق مزاج روز بود آن را به روز مقدم

I

دارند ؛ وآنچه موافق مزاج شب باشد به شب . وبعضي دلايل آن است كه آن را دايماً به روز وشب

I

مقدم مىدارند .

مثلًا چون خواهيم تا سهم السعادة بيرون آوريم : تقويم آفتاب را به روز

I

از تقويم ماه بكاهيم . آنچه بماند آن را بر طالع افزائيم . آنچه حاصل آيد موضع سهم السعادة بود . وبه جهت

I

استخراج سهام مواليد وتحاويل عالم ، دلايل سهام را در جدولى نهاديم تا از آنجا استخراج