زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ٣٣٧

فصل نهم : در استخراج I

دانند . چنان كه در تسييرات اگر درجهء قسمت در قسمي افتد از اقسام نه بهرات ، صاحب آن نه بهر را

I

به جاى قاسم شمرند وشريك أو را به جاى شريك قاسم .

اما نسبت هفت بهر آن است كه هر برجى را به هفت

I

قسمت متساوي كنند كه هر قسمي از آن ، چهار درجه وهفده دقيقه بود ونه ثانيه به تقريب . وهر قسمي را

I

از آن به كوكبى دهند چنان كه قسم أول را به صاحب آن برج دهند وقسم دوم را به كوكبى كه زير أو باشد ؛ بر همين

I

ترتيب تا آخر اقسام . وهر كوكب كه در هفت بهر خود باشد در قوت آن كس است كه در مرتبهء خود باشد .

I

اما نسبت نيم بهر آن است كه از هر برج مذكر ، نيمهء أول را به شمس دهند كه آن پانزده درجه بود ؛ ونيمهء

I

آخر را به قمر . واز هر برج مونث ، نيمهء أول را به قمر دهند ؛ ونيمهء آخر را به شمس . واين مذهب أهل هند است .

I

وهر نيّر كه در نيم بهر خود باشد قوت أو بيشتر بود .

وبه جهت هر يك از اين أرباب شهادات ،

I

جدولى نهاديم تا به وقت حاجت ، أرباب شهادات از آنجا برگيريم . ومعرفت اين‌ها در طوالع مواليد

I

وتحاويل واجب است به جهت استخراج احكام ، بدان سبب ايراد كرديم .

فصل نهم : در استخراج I

فصل نهم : در استخراج

I

اسابع بروج وكواكب

وطريق أو آن است كه از برابر سال‌هاى تامهء عمر مولود درآئيم در جدول أيام

I

مرفوعهء تاريخ ملكي ، وأيام برگيريم ؛ وآن را بر هفت قسمت كنيم . واگر در ميان چيزى ماند آن را طرح كنيم .

I

وبه عوض آن ، يكى بر خارج قسمت افزائيم وآن حاصل را محفوظ خوانيم . آن گاه اگر اسابع بروج خواهيم

I

آن محفوظ را بر دوازده قسمت كنيم آنچه باقي ماند ، به عدد آن از برج طالع بشماريم ؛ آنجا كه عدد

I

منتهى شود از بروج ، نوبت آن أسبوع كه تحويل در آن اتفاق افتاده است به آن برج رسيده

I

باشد . واگر در ميان ، چيزى باقي نمانده بود از قسمت ، نوبت آن أسبوع به برج دوازدهم طالع رسيده

I

باشد .

واگر اسابع كواكب خواهيم تا بدانيم آن محفوظ را بر هفت قسمت كنيم . آنچه باقي ماند به عدد آن ،

I

از صاحب طالع بشماريم ، به نسبت عدد أفلاك كواكب را از بالا به زير . آنجا كه عدد منتهى شود ،

I

نوبت آن أسبوع كه تحويل در وى اتفاق « 1 » افتاده است به آن كوكب رسيده بود . آن را از برابر

( 1 ) . [ در أصل نسخه : ] افتاق