زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ٣٢٨

فصل 5 : در تسيير منكوس به مذهب I

الأرض بود تا جزو نسبت بيرون آمد / لطمح . اين را در آن فضل كه ميان دو تفاوت گرفته بوديم

I

ضرب كرديم تا حاصل آمد تعديل چندين / ه‌وكد . اين را بر آن تفاوت بلدي افزوديم چون كمتر از

I

تفاوت فلكى بود تا حاصل آمد قوس تسيير / مط

xx

يطمو . واين قوس تسيير چون با آن موافق آمد پس معلوم

I

شد كه آن عمل صحيح است .

در مثال ، عرض كوكب قلب را اعتبار نكرديم ؛ وتحقيق اين عمل آن است كه عرض

I

أو را اعتبار كنند ، وهر كوكب را كه عرض باشد مطالع ممر أو استخراج بايد كردن به فلك مستقيم ، ومطالع

I

درجهء طلوع أو به بلد ؛ ومغارب همچنين تا عمل صحيح بود .

فصل 5 : در تسيير منكوس به مذهب I

فصل 5 : در تسيير منكوس به مذهب

I

بطلميوس هيلاج را بر خلاف توالى بروج

وآن چنان است كه چون آفتاب هيلاج باشد ودر

I

تاسع بود ، أو را تسيير منكوس كنيم به سابع . يعنى مطالع را از مطالع نظير جزو آفتاب به بلد كم كنيم

I

تا قوس حاصل آيد . آن گاه نظر كنيم تا جرم يا شعاع كدام كوكب ، ميان هيلاج ودرجهء سابع واقع

I

است . اگر آن كوكب سعد است در عطيهء جزو زيادت كند ؛ واگر نحس است نقصان كند وكواكب

I

سعد زيادت كند . مشترى وزهره وعطارد مسعود است وشعاعات ايشا [ ن ] مطلقاً وكواكب

I

نحسى نقصان كنند ؛ وجرم زحل ومريخ وعطارد منحوس است وشعاعات ايشان مطلقاً .

I

اما آن زيادت يا نقصان مقدارى است كه نسب أو به اجزاى ساعات زماني نهار كوكب

I

اگر فوق الأرض بود ، يا اجزاى ساعات زماني ليل واگر تحت الأرض باشد ؛ همچو نسبت

I

بعد آن كوكب بود از سابع به درجات مغارب با قوس نهار أو اگر فوق الأرض باشد ، يا قوس

I

ليل أو اگر تحت الأرض بود .

به عبارتى ديگر گوئيم كه نسبت آن مقدار كه زيادت مىكند نقصان

I

به يكى ، همچو نسبت بعد كوكب بود از سابع به درجات مغارب با دوازده اگر فوق الأرض باشد

I

يا تحت الأرض .

حساب وجه أول ، ضرب كنيم بعد كوكب را از هفتم به درجات مغارب ،

I

در اجزاى ساعات زماني نهار أو ، اگر فوق الأرض باشد ؛ وحاصل را قسمت كنيم بر قوس