زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ٣٢٧

فصل 4 : I

آيد . آن را زيادت كنيم بر بعد كوكب مسير از طالع تا قوس تسيير حاصل آيد .

واگر هر دو كوكب

I

تحت الأرض باشند ، ضرب كنيم بعد كوكب مسير را از طالع در نصف قوس الليل كوكب مسير

I

اليه ، وحاصل را قسمت كنيم بر نصف قوس الليل كوكب مسيّر تا جزو نسبت بيرون آيد . آن را بكاهيم

I

از بعد كوكب مسير اليه از طالع تا قوس تسيير حاصل آيد .

واگر [ كو ] كب مسير اليه فوق الأرض بود ، ضرب

I

كنيم نصف قوس النهار أو را در بعد كوكب مسيّر از طالع ، وحاصل را قسمت كنيم بر نصف قوس

I

الليل كوكب مسير اليه تا جزو نسبت بيرون آيد . پس بعد كوكب مسيّر اليه از جزو نسبت

I

كم كنيم تا قوس تسيير حاصل آيد .

مثالش : در آفتاب وقلب الأسد بعد آفتاب از طالع گرفتيم

I

به مطالع / قموياله ، نصف قوس النهار أو / قطكاند . بعد أو از طالع ضرب بكرديم در نصف قوس النهار

I

قلب الأسد كه بود / قالطنط ، حاصل آمد از ضرب / درب . ما اين را بر نصف قوس النهار شمس

I

قسمت كرديم تا حاصل آمد جزو نسبت / قله‌ندها . آن گاه بعد كوكب قلب الأسد را از طالع

I

كه بود / فوديج ، از جزو نسبت كاستيم تا حاصل آمد قوس تسيير / مطمطمو . واين مطابق است

I

با آن قوس تسيير كه در عمل بيرون آورديم .

سوال : اگر كسى گويد كه به چه معلوم شود كه اين

I

عمل به آن عمل امتزاج مطالعين ، موافق مىآيد ؛ جواب أو آن است كه همين دو كوكب را به آن

I

طريق نيز عمل كنيم تا از آنجا معلوم شود كه موافق مىآيد يا نه .

مثالش : هم در آفتاب وقلب

I

الأسد گرفتيم مطالع آفتاب به فلك مستقيم / ص‌هاها ، ومطالع قلب الأسد / قمت‌كه‌ير تفاوت

I

گرفتيم ميان هر دو / نب‌كه‌ير ، واين تفاوت فلكى باشد . آن گاه مطالع نظير جزو آفتاب را به بلد از

I

مطالع نظير قلب الأسد به بلد كم كنيم تا تفاوت بلدي حاصل آيد / مدمج‌كب . چون هر دو تفاوت

I

مساوى يكدگر نبود فضل ميان هر دو گرفتيم / رمانه . آن گاه بعد نظير جزو آفتاب گرفتيم

I

از طالع به مطالع بلدي / عب‌لب‌كح . اين را بر نصف قوس النهار آفتاب قسمت كرديم چون فوق