زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ٣٢٦

فصل 4 : I

نقصان كنيم مطالع كوكب مسير را از مطالع كوكب مسيّر اليه ، ومغارب آن را نيز از مغارب

I

اين تا تفاوت مطالع ومغارب حاصل آيد . فضل ميان هر دو تفاوت بگيريم ، وآن را در جزو نسبت

I

ضرب كنيم تا تعديل حاصل آيد . آن را بر تفاوت مطالع زيادت كنيم اگر كمتر از تفاوت

I

مغارب بود ؛ واز أو كم كنيم واگر بيشتر بود تا قوس تسيير حاصل آيد به تحقيق .

مثالش در تسيير

I

آفتاب به قلب الأسد وطالع أول عقرب

اما تقويم شمس در سرطان / هاها ، وقلب الأسد

I

در أسد / ك‌ها ، وعرض بلد / لرك . گرفتيم مطالع طالع به بلد / ريومطلا ، ومطالع شمس به بلد / ع‌لح . و

I

بعد أو گرفتيم از طالع به مطالع / قموياكه ؛ وگرفتيم مطالع نظير جزو آفتاب به بلد يعنى مغارب

I

أو / رفطكاند . پس مطالع جزو شمس را از مغارب أو كم كرديم تا قوس النهار حاصل آمد / ريح‌مج‌مح .

I

بعد مطالع را بر اين قسمت كرديم تا جزو نسبت حاصل آمد / م‌و . گرفتيم مطالع قلب الأسد به بلد

I

/ ق‌ل‌مه‌مح ، ومغارب أو / شلده‌يو . آن گاه گرفتيم بعد قلب الأسد از طالع به مطالع / فوديج . مطالع

I

آفتاب را از مطالع قلب الأسد كم كرديم تا تفاوت مطالع حاصل آمد / س‌ريب . آن گاه مغارب

I

قلب الأسد كم كرديم تا تفاوت مغارب حاصل شد / مدمج‌كب . فضل ميان اين دو تفاوت

I

گرفتيم / يديج‌ن . اين را در جزو نسبت ضرب كرديم تا حاصل آمد تعديل / ىيوكو . چون تفاوت

I

مطالع بيشتر از تفاوت مغارب بود ، تعديل را از أو كم كرديم تا حاصل آمد قوس تسيير / مطمطمو .

I

نوع دوم : نظر كنيم اگر هر دو كوكب فوق الأرض باشند ، بعد كوكب مسير را از طالع به مطالع ، ضرب

I

كنيم در نصف قوس النهار كوكب مسير اليه ؛ وحاصل را قسمت كنيم بر نصف قوس النهار كوكب مسيّر

I

تا جزو نسبت بيرون آيد . آن گاه بعد كوكب مسيّر اليه را از جزو نسبت نقصان كنيم تا قوس تسيير

I

حاصل آيد .

واگر كوكب مسير اليه تحت الأرض بود ، نصف قوس الليل أو را ضرب كنيم در بعد

I

كوكب مسيّر از طالع ، وحاصل را قسمت كنيم بر نصف قوس النهار مسير تا جزو نسبت حاصل