زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ٣٢٣

قسم أول : در بيان آنچه درجهء قسمت معلوم باشد I

از مغارب مسير اليه به أفق حادث مسير نقصان كنيم تا قوس تسيير حاصل شود . هر درجه را يك سال

I

شمس گيريم ، وهر دقيقه شش روز تا مدت حاصل آيد از زمان ولادت تا وقت رسيدن

I

تسيير آن دلايل به جرم يا شعاع آن كوكب ، يا به آن حد ، يا غير آن به تقريب .

قسم دوم : در تسيير كوكبى « 1 » I

قسم دوم : در تسيير كوكبى « 1 »

I

يا دليلي چون مدت معلوم باشد ودرجهء قسمت مجهول

وطريق أو آن است كه سال‌هاى شمسي تامهء عمر

I

مولود را هر درجه را سالى گيريم ؛ وأيام ماضي را از سال ناقص بر شش قسمت كنيم تا دقايق آن .

I

وما بين القسمت را در ده ضرب كنيم تا ثواني آن حاصل شود . واين درجات ودقايق وثواني

I

قوس تسيير بود به تقريب . آن گاه نظر كنيم : اگر چنان كه مسيّر درجهء طالع بود يا كوكبى يا دليلي كه بر آن درجه

I

باشد ، قوس تسيير را مطالع مسير به بلد جمع كنيم وحاصل را در جدول مطالع بلد مقوس گردانيم تا درجهء قسمت

I

حاصل آيد به حسب آن مدت .

واگر اين عمل با درجهء سابع كنيم يا با دليلي كه بر آن درجه باشد ، قوس تسيير را

I

با مطالع نظير مسير جمع كنيم وحاصل را در جدول مطالع بلد مقوس كنيم تا نظير درجهء قسمت حاصل آيد .

I

واگر مسيّر در ميان دو وتد بود ودر نصف صاعد باشد ، قوس تسيير را با مطالع درجهء طلوع

I

أو به أفق حادث جمع كنيم تا مطالع درجهء قسمت حاصل آيد . آن را در جدول مطالع أفق حادث

I

مسير مقوس كنيم تا درجهء قسمت حاصل شود . واگر مسيّر در نصف هابط باشد ، قوس تسيير را

I

با مطالع درجهء غروب أو به أفق حادث جمع كنيم وحاصل را در جدول مطالع بروج آن أفق

I

حادث جمع كنيم ؛ وحاصل را در جدول مطالع بروج آن أفق حادث أو مقوس كنيم تا نظير درجهء

I

قسمت حاصل شود واز آنجا درجهء قسمت معلوم شود . آن گاه نظر كنيم تا آن درجه در حد كدام كواكب است ،

I

صاحب حد را قاسم آن درجه خوانيم . وكوكبى يا شعاع كوكبى را كه در آن درجه يا در آن حد بود در زمان

I

أصل يا تحويل ، آن را شريك قاسم خوانيم ومدبر نيز گوئيم ؛ يا به جرم يا به شعاع .

فصل 3 : در شرح I

فصل 3 : در شرح

I

تسييرات به امتزاج مطالعين

وآن دو قسم است :

قسم أول : در بيان آنچه درجهء قسمت معلوم باشد I

قسم أول : در بيان آنچه درجهء قسمت معلوم باشد

I

ومدت مجهول ، وتسيير أوتاد ودلايلى كه بر درجات أوتاد باشند

( 1 ) . " كوكبى " در أصل نسخه دو بار تكرار شده است .