زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ٣٢٢

قسم أول : در تسيير كوكبى يا دليلي به جرم يا شعاع يا به حد كوكبى يا غير آن ، چون درجهء I

شود وعمل‌هائى كه مباشرت آن كند ونيك وبد آن . واين تسييرات به مطالع باشد ، طالع را به مطالع خط

I

استوا ، وسابع را به مطالع نظير ؛ يعنى به مطالع طالع ، وكوكبى كه در اين مواضع بود حكم أو همين باشد .

I

وآنچه ميان مطالع وعاشر باشد يا ديگر مواضع أوتاد به مطالع أفق حادث يا به امتزاج مطالعين

I

چنان كه بعد از آن ذكر كرده شود .

اما سهم ، دليلي بود كه أو را از دو دليل استخراج كرده باشيم ؛ ومعرفت آن ، بيرون آوردن بعدى باشد ميان درجهء طالع يا جزوى ديگر . ودرجه‌اى كه موقع سهم بود

I

كه آن بعد مساوى بعدى باشد كه واقع بود ميان دو كوكب ، يا ميان كوكب وجزوى ، يا ميان دو

I

جزو كه دلالت ايشان بر يك مزاج بود . وقوىترين سهام ، سهم السعادة است وآن را سهم قمر

I

خوانند . بعد از آن ، سهم الغيب كه آن را سهم الشمس خوانند ؛ وذكر باقي سهام بعد از اين بيايد . ونسبت

I

هر سهمى به كوكبى با بيتي كنند از بيوت طالع كه بر مزاج آن سهم باشد . وأصحاب احكام تسيير سهام را

I

عظيم معتبر دارند به جهت نيك وبد مدلول أو .

فصل 2 : در بيان تسييرات به أفق حادث I

فصل 2 : در بيان تسييرات به أفق حادث

I

وآن دو قسم است :

قسم أول : در تسيير كوكبى يا دليلي به جرم يا شعاع يا به حد كوكبى يا غير آن ، چون درجهء I

قسم أول : در تسيير كوكبى يا دليلي به جرم يا شعاع يا به حد كوكبى يا غير آن ، چون درجهء

I

قسمت معلوم باشد ومدت مجهول

وطريق معرفت آن چنان است كه هر دليلي را كه أو را تسيير

I

مىكنيم آن را مسير مىخوانيم ، وآن « 1 » دليل كه مسير را بدان تسيير مىكنيم مسير اليه مىگوئيم .

پس اگر ما را مسير

I

درجهء طالع بود يا كوكبى يا دليلي ديگر كه بر درجهء طالع باشد ، ومسير اليه جرم يا شعاع يا حد كوكبى

I

باشد يا غير آن ، مطالع مسير را از مطالع مسيّر اليه به بلد بكاهيم تا قوس تسيير حاصل آيد .

واگر اين عمل

I

با درجهء سابع كنيم يا با دليلي كه بدان درجه بود ، مطالع نظير مسير را از مطالع نظير مسير اليه به بلد كم كنيم .

I

واگر اين عمل با درجهء عاشر يا رابع كنيم با با دليلي ديگر كه آنجا بود ، مطالع مسير را از مطالع مسيّر

I

اليه به فلك مستقيم كم كنيم .

واگر آن مسيّر ميان دو وتد بود نظر كنيم اگر در نصف صاعد باشد ،

I

مطالع مصحح مسيّر اليه به أفق حادث مسير كم كنيم ؛ واگر در نصف هابط بود ، مغارب مسيّر را

( 1 ) . [ در أصل نسخه : ] فان