زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ٣٢١

فصل أول : در تعريفات وشرح I

شمرند يا كمتر . وبعدى را كه به درجات مطالع اعتبار كنند تسيير خوانند ؛ وآن را كه به درجات سوا شمرند انتها

I

گويند . وانتهاآت نظير تسييرات است ، وتأثير تسييرات عظيم‌تر از انتهاآت باشد . باز در انتهاات ، انتهاى

I

سنوى عظيم‌تر از انتهاى شهورى باشد ؛ ويومى از همه ضعيف‌تر بود . وصاحب برج انتها را سالخداه گويند

I

وربّ السنة نيز گويند ؛ زيرا كه مدار حكم سال ، بر اوست . وصاحب حد درجهء تسيير را قاسم گويند ؛

I

وصاحب حد درجهء طالع را جانبختار گويند . وشريك قاسم يا مدبر ، كوكبى را گويند كه مطرح شعاع أو

I

بر درجهء تسيير بود يا در آن حد كه درجهء تسيير در اوست . ودر زمان انتقال از حدى به حدى

I

يا از مدبرى به مدبّرى ، ظهور تأثير تسيير قوىتر باشد . ودر زمان تحويل ، هم شعاعات كواكب

I

اصلى را اعتبار كنند وهم تحويلى را . اما تسييرات تحويلى به غير از شعاعات كواكب تحويلى را اعتبار

I

نكنند . وگذشتن كوكب را به مسير تقويم بر اجرام كواكب اصلى وشعاعات ايشان ديگر دلايل چون

I

سهام وغير آن مرورات خوانند ؛ وآن را در احكام جزوى معتبر دارند . وهمچنان كه دلايل اصلى را

I

تسيير كنند ، انتها را نيز رانند به مواضع سعود ونحوس وشعاعات ايشان وديگر مواضع چون

I

حدود وسهام وجزو مقدم وموضع تربيع أو .

وحكيم فاضل بطلميوس آورده است در كتاب

I

ثمره در كلمهء هفتاد ونهم كه سير درجهء الطالع لاعراض الجسد ودرجهء سهم السعادهء لذات

I

اليد ودرجه القمر لتصرف الجسد مع النفس ودرجه الشمس لخطوته من السلطان ودرجه وسط السماء

I

لما يعانيه من الأعمال لكل درجه سنه .

پس به موجب اين كلمه ، از تسيير درجهء طالع ، حال‌هايى كه تن را عارض

I

شود مانند صحت ومرض وغير آن معلوم گردد . واز تسيير سهم السعادة حال مال ودرويشى

I

وتوانگرى وسود وزيان . واز تسيير قمر أحوالي كه تن را به سبب نفس عارض شود چون نشاط وغم

I

وثبات وانقلاب واخلاق وديگر أحوال . واز تسيير شمس حال جاهى وبهره‌اى كه از جهت ملوك

I

وسلاطين يابد ومانند آن . واز تسيير عاشر ، حال جاهى كه به نسبت با زير دستان أو حاصل