زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ٣١٢

فصل أول : در شرح وتعريف آن

مذكور تا نظير درجهء مصحح كوكب حاصل آيد . از آنجا درجهء مصحح معلوم شود .

نوع دوم : استعمال تعديل

I

النهار ودرجهء ممر ؛ وطريق أو آن است كه قسمت كنيم جيب ارتفاع أفق حادث أو را بر جيب تمام

I

عرض أفق حادث أو منحط ، وقوس حاصل بگيريم در جدول جيب . وآن را از مطالع طالع كم كنيم

I

اگر كوكب ميان عاشر وطالع يا ميان رابع وسابع بود . آنچه باقي ماند مطالع درجهء طلوع كوكب

I

باشد اگر فوق الأرض بود ؛ يا مطالع درجهء طلوع أو اگر تحت الأرض بود . واگر كوكب ميان

I

سابع وعاشر يا ميان طالع ورابع باشد ، آن قوس را بر مطالع طلوع زيادت كنيم تا مطالع

I

درجهء طلوع أو حاصل آيد ، اگر كوكب تحت الأرض باشد ؛ يا مطالع درجهء غروب أو اگر « 1 » فوق

I

الأرض بود . واز آنجا درجهء مصحح بيرون آوريم چنان كه معهود است .

باب 18 : I

باب 18 :

I

در استخراج مطارح شعاعات وشرح شعاعات وشرح وتعريف آن

وآن شش

I

فصل است :

فصل أول : در شرح وتعريف آن

فصل أول : در شرح وتعريف آن

اما ببايد دانستن كه مطارح شعاعات را

I

مطارح أنوار ومطارح انظار « 2 » ومطارح أشعة نيز خوانند . وآن عبارت است از تحديد ابعادى

I

كه مواقع تأثير كواكب به حسب آن ابعاد تواند بود در صناعت احكام . والّا أنوار كواكب

I

شامل است جميع جهات فلك را ، وآن ابعاد در دو جانب بر توالى وخلاف توالى بروج

I

به مقدار سدس وربع وثلث ونصف دور است . وآنچه بر توالى بود آن را انظار يسرى خوانند ؛

I

وآنچه بر خلاف توالى باشد آن را انظار يمنى گويند .

وأصحاب اين صنعت را در اين عمل ، مذاهب

I

مختلف است . آنچه مختار است به نزديك أهل اين صنعت ، چهار مذهب است : يكى ، مذهب ابن‌صوفى ؛

I

در اين طريق اين ابعاد را مطارح أشعة خوانيم . ديگر ، مذهب ابوريحان ؛ واينجا آن ابعاد را

I

مطارح شعاعات گوئيم . ديگر ، مذهب أصحاب احكام ؛ واينجا آن ابعاد را مطارح أنوار نام

I

كرديم . ديگر ، مذهب أصحاب علم رياضى ؛ ودر اين مذهب آن ابعاد را مطارح مصحح لقب

( 1 ) . [ در أصل نسخه : ] اكرا ( 2 ) . [ در أصل نسخه : ] انطار