زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ٢٩٢

قسم چهارم : در معرفت I

بكاهيم تا داير حاصل آيد به تحقيق . آن را بر پانزده قسمت كنيم تا ساعات بعد حاصل شود به تحقيق .

I

واگر مطالع فلك مستقيم جزو آفتاب را در نصف النهار مقدم استعمال كنيم ، آن داير بر اجزاى ساعات

I

حقيقي شبانروز مسقط قسمت بايد كرد تا ساعات بعد حاصل شود به تحقيق .

قسم ششم : در تحقيق

I

ساعات ولادت ومسقط ومعرفت مكث معدل .

وطريق اين چنان است كه تعديل ساعات

I

ولادت را كه بار آخر حاصل آمده بود ، آن را بر ساعات ولادت زيادت كنيم اگر فضل طالع نمودارى

I

راست ؛ واز أو بكاهيم اگر فضل طالع تخمينى راست . آنچه حاصل آيد ساعات ولادت باشد به حسب

I

آن نمودار به تحقيق . وچون ساعات بعد مسقط را از نصف النهار مقدم معلوم شد ، از آنجا زمان مسقط را

I

از روز يا شب معلوم توان كردن . بدان طريق كه نظر كنيم به ساعات بعد اگر كمتر از ساعات

I

نصف النهار بود ، هر دو را با هم جمع كنيم تا ساعات مسقط حاصل آيد از أول آن روز . واگر مساوى

I

أو بود ، مسقط در أول شب آينده باشد . واگر بيشتر باشد ، فضل أو بر ساعات نصف النهار بگيريم .

I

آنچه باقي ماند ساعات مسقط باشد از شب آينده ، بر آن تقدير كه آنچه باقي مانده باشد ، از ساعات

I

آن شب كمتر بود ؛ واگر مساوى أو باشد ، مسقط در أول روز آينده بود ؛ واگر بيشتر باشد ، ساعات

I

آن شب از آن كم كنيم تا ساعات مسقط حاصل آيد از روز آينده . وچون تاريخ مسقط به تحقيق معلوم

I

شد آن را از تاريخ ولادت به تحقيق نقصان كنيم . آنچه حاصل آيد از ماه وروز وساعات مكث

I

مولود بود در رحم به تحقيق . وبه جهت تسهيل را جدولى ساختيم از براي معرفت أيام مكث نه ماهه

I

وهفت ماهه ، وطريق عمل آن چنان است كه دايماً بعد بگيريم از مركز سابع تا قمر به درجات

I

سوا تا بروج ودرجات ودقايق حاصل آيد . از برابر آن درآييم در آن جدول ، وأيام مكث

I

وقمر مصحح برگيريم معدل به تعديل ما بين السطرين . وقمر مصحح را هميشه بر موضع قمر ولادت افزائيم

I

تا طالع ولادت حاصل آيد به حسب اين نمودار ؛ وآن را جدول مكث شرقي وغربى خوانيم .

فايده :