زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ٢٨٦

فصل « 1 » 4 : در دانستن نمودار هرمس بابلى

كنيم ؛ واگر به شب بود ، در قوس الليل . آنچه حاصل آيد ادوار از آن طرح كنيم اگر توان كرد . آنچه حاصل آيد

I

آن را دليل طالع گوئيم . بعد از آن نظر كنيم به اين دو دليل اگر چنان كه فضل دليل طالع راست بر دليل شمس ،

I

پس ساعات تخمين زيادت از ساعات ولادت بود ؛ واگر نه ، كمتر باشد . آن گاه چون خواهيم كه مقدار

I

زيادت يا نقصان بدانيم تقويم آفتاب را از تقويم ماه بكاهيم تا بعد حاصل آيد . به درجات سوا

I

آن را مبسوط گردانيم به درجات . اگر چنان كه آن بعد كمتر از نصف دور باشد ، آن را در بيست دقيقه

I

ضرب كنيم يا بر سه قسمت كنيم تا ثلثش حاصل آيد . واگر زيادت از نصف دور باشد ، نصف دور از آن

I

كم كنيم وثلث باقي بگيريم . آنچه حاصل آيد آن را دقايق ساعات مستويه گيريم . پس اگر زيادت از شصت

I

بود ، آن را به ساعات رفع كنيم وبر ساعات تخمين افزائيم يا از أو كم كنيم تا ساعات ولادت معدل

I

حاصل شود . به حسب آن ساعات استخراج طالع كنيم تا طالع ولادت حاصل آيد به تحقيق به موجب

I

اين نمودار .

فصل « 1 » 4 : در دانستن نمودار هرمس بابلى

فصل « 1 » 4 : در دانستن نمودار هرمس بابلى

ومىگويند كه أو إدريس پيغامبر است - عليه السلام -

I

واين نمودار أو را به وحى والهام ثابت شده است . واين را أصح النمودارات خوانند ؛ زيرا كه به قياس

I

نزديك‌تر است ونمودار مسقط نطفه نيز گويند . وبر صحت اين نمودار ، واليس حكيم زودينيوس مصرى ، و

I

مىگويند كه أو يوسف پيغمبر است - عليه السلام - ، وديگر حكما اتفاق كرده‌اند وهرمس در كتابي كه منسوب است

I

به أو وآن را كتاب أساس مىخوانند ذكر اين نمودار كرده است . وبطلميوس در كتاب ثمره آورده است

I

در كلمهء پنجاه وسوم به اين عبارت كه موضع القمر في المولد هو الجز الطالع من الفلك في مسقط

I

النطفة وموضع القمر في مسقطه النطفة هو الجزء الطالع مع الولادهء .

وچون أصل اين نمودار آن است

I

كه موضع قمر ولادت طالع زمان سقوط نطفه باشد در رحم ، وموضع قمر آن زمان طالع ولادت ؛

I

پس أول واجب باشد استخراج تقويم قمر كردن در زمان ولادت ، ودانستن بهت أو در يك ساعت .

I

آن گاه شروع به اعمال ديگر كردن . واز قول اين حكيم لازم آيد كه مكث « 2 » مولود در رحم مادر « 3 » مبنى بر ادوار

( 1 ) . [ در أصل نسخه : ] 2 ( 2 ) . [ در أصل نسخه : ] مكت ( 3 ) . [ در أصل نسخه : ] ماذر