زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ٢٨٤

فصل 2 : در شرح نمودار بطلميوس قلودى كه مشهورتر است

كه ذكر خواهيم كردن .

فصل 2 : در شرح نمودار بطلميوس قلودى كه مشهورتر است

فصل 2 : در شرح نمودار بطلميوس قلودى كه مشهورتر است

و « 1 »

I

أصل اين نمودار آن است كه بطلميوس در كتاب ثمره آورده است در كلمهء سى وششم به اين عبارت

I

كه المستولى على مكان الاجتماع في مثل درجهء وتد من أوتاد مولود كل كاين في ذلك الاجتماع

I

من الأشخاص الإنسانيه وكذلك الاستقبال .

وطريق عمل بدين نمودار چنان است كه چون طالع

I

ولادت به تخمين بيرون آورده باشيم وأوتاد آن را دانسته وجزو اجتماع يا استقبال مقدم

I

بر ولادت معلوم كرده ، پس نظر كنيم به أرباب حظوظ موضع جزو مقدم تا كدام كوكب را حظ بيشتر است .

I

وبه وجهي از دو وجوه ناظر بدان جزو در زمان اجتماع يا استقبال به اتصال نظر يا به اتصال

I

محل يا به نقل نور يا به جمع نور آن كوكب مستولى باشد بر آن جزو . وأرباب حظوظ پنج‌اند :

أول ، صاحب

I

بيت كه أو را پنج شهادت است ؛ دوم ، صاحب شرف كه أو را چهار شهادت است ؛ سوم ، صاحب حد كه

I

أو را سه شهادت است واينجا حدود بطلميوس را اعتبار بايد كردن نه حدود مصريان ؛ چهارم ،

I

رب مثلثهء أولى كه أو را دو شهادت است ؛ پنجم ، صاحب وجه كه أو را يك شهادت است .

وبعضي رب مثلثهء

I

ثانيه را اعتبار كنند وصاحب وجه را نه . وهر صاحب خط كه در خانهء خود باشد شهادات أو مضاعف

I

گردد . پس از أرباب حظوظ كه به آن جزو ناظر باشد آنكه أو را حظ بيشتر باشد ، مستولى بود وآنكه

I

أو را حظ كمتر بود ، آن شريك مستولى باشد . اگر چنان كه عدد درجات مستولى يا شريك أو در زمان

I

ولادت ، مساوى عدد درجات وتدى باشد از أوتاد ، آن طالع تخمين كه بيرون آورده‌ايم آن طالع

I

معدل باشد . واگر نه ، بنگريم تا درجات كدام وتد به درجات يكى از آن دو كوكب نزديك‌تر است . درجات

I

آن وتد را مساوى درجات آن كوكب گردانيم واز آن وتد استخراج ديگر أوتاد كنيم تا طالع معدل شود ؛

I

بر آن اعتماد كنيم . اگر ميان عدد درجات آن كوكب وتد ، تفاوت فاحش باشد مستولى بر آن

I

جزو مقدم در زمان ولادت طلب كنيم وبر آن عمل كنيم . واگر در اين عمل نيز تفاوت فاحش واقع شود ،

( 1 ) . [ در أصل نسخه : ] و