زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ٢٨٢

فصل دهم : I

مىبايد افزودن تا تعديل ثاني محكم حاصل آيد . پس اگر تعديل كوكب به حسب بعد أوسط بيرون

I

آوريم ، وفضل ميان آن تعديل وميان تعديلى كه به حسب ابعاد مختلف بيرون آورده باشيم

I

بگيريم ، آنچه حاصل شود آن اختلاف معدل كوكب بود در بعد ابعد يا أقرب . واستخراج تعديل ثاني

I

كواكب چنان كنيم كه آن كوكب را در ذروهء تدوير فرض كنيم ، ومركز تدوير ايشان را در بعد ابعد حامل . چون

I

فضل بگيريم ميان آن تعديل وتعديل ثاني ايشان كه در بعد أوسط استخراج كرده باشيم ، آن

I

اختلاف ناقص بود . واگر در جانب بعد أقرب عمل كرده باشيم اختلاف زايد حاصل آيد ، چنان كه در زيجات موضوع است ، واين اختلاف نامعدل بود .

عمل تصحيح أوساط حركات كواكب : چون خواهيم تا تصحيح أوساط حركات

I

كواكب كنيم چون به مرور أيام به موجب آن كسور ضروري تفاوت‌هاى فاحش در آن حركات ظاهر گردد .

I

واين عمل در شمس آسان‌تر است ؛ بدان سبب كه چون آفتاب را رصد كنيم در وقتي معين ، اگر

I

مرصود موافق محسوب زيج باشد ، فهو المراد . واگر موافق نبود آن گاه از تقويم آفتاب مرصود وسط

I

تحويل بيرون مىآوريم چنان كه پيش از اين ذكر كرده‌ايم . آن گاه تفاوت ميان اين وسط ووسطى كه از زيج

I

گرفته باشيم در آن وقت معين ، معلوم كنيم وآن را أيامي كه ميان رصد پيشين ورصد ما باشد قسمت

I

كنيم . آنچه حاصل آيد آن را زيادت يا كم كنيم بر حركت يك روزهء آفتاب به حسب آن رصد تا حركت

I

وسط شمس در شبانروزى حاصل آيد معدل ووسط مرصود را در زيج ثبت كنيم ، واين تفاوت

I

در تقاويم كواكب علوي باشد . از تقويم ايشان وسط ايشان معلوم كنيم چنان كه وسطى فرض كنيم

I

كه چون بر آن عمل كنيم ، تقويم موافق تقويم مرصود أو حاصل آيد . آن وسط مفروض وسط مرصود

I

أو باشد به موجب رصد ما . واگر آن تفاوت در خاصهء زهره يا عطارد بود چون وسط ايشان

I

مصحح باشد ، در خاصهء هر يك به عرض « 1 » زيادت يا نقصان كنيم . آن گاه كه به حسب آن خاصه ووسط

I

مصحح ، تقويم آن كوكب راست شود با تقويم مرصود ، آن گاه تفاوت ميان آن خاصهء مرصود

I

وخاصهء محسوب اين زيج بگيريم ، وآن را بر أيام ما بين التاريخين قسمت كنيم . آنچه حاصل آيد آن را بر حركت

( 1 ) . [ در أصل نسخه : ] غرض