زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ٢٧٣

فصل 6 : در استخراج تقاويم كواكب از قبل ارتفاع وقت وسمت ارتفاع وطالع آن وقت I

وبروج در جهت جنوب باشند از سمت الرأس .

اما اگر كوكب وبروج در جهت شمال باشند از سمت الرأس ،

I

حال برعكس اين بود . واگر كوكب در جهتي باشد از سمت الرأس ، وبروج در جهتي ديگر به خلاف آن جهت ،

I

پس عرض كوكب در جهت كوكب باشد از سمت الرأس . آن گاه قسمت كنيم جيب تمام ما بين الإرتفاعين را

I

بر جيب تمام عرض كوكب منحط ، وقوس حاصل بگيريم در جدول جيب ؛ وآن را از ربع دور بكاهيم . آنچه باقي

I

ماند آن را محفوظ خوانيم ، وبنگريم اگر چنان كه عرض كوكب وبروج در يك جهت باشند ، محفوظ را

I

بر درجهء عاشر زيادت كنيم ؛ اگر در دو جهت مختلف باشند ، از أو كم كنيم تا تقويم كوكب حاصل آيد .

I

فصل 6 : در استخراج تقاويم كواكب از قبل ارتفاع وقت وسمت ارتفاع وطالع آن وقت I

فصل 6 : در استخراج تقاويم كواكب از قبل ارتفاع وقت وسمت ارتفاع وطالع آن وقت

I

وطريق أو آن است كه اگر ارتفاع را سمت نباشد ، ضرب كنيم جيب تمام ارتفاع را در جيب تمام سعت

I

مشرق طالع منحط . واگر ارتفاع را سمت باشد ، در جيب تمام سمت از طالع منحط . آنچه حاصل آيد

I

قوس أو بگيريم در جدول جيب ، وآن را از ربع دور كم كنيم . آنچه باقي ماند آن را محفوظ خوانيم ، وجيب أو

I

بگيريم . وجيب ارتفاع مرصود را بر جيب محفوظ ، منحط قسمت كنيم ؛ وخارج قسمت را قوس بگيريم در جدول

I

جيب . آنچه حاصل آيد آن را قوس اعتبار خوانيم . آن گاه فضل ميان أو وتمام ارتفاع قطب بروج بگيريم ،

I

وجيب أو را در جيب محفوظ منحط ضرب كنيم ؛ وحاصل را قوس بگيريم در جدول جيب تا عرض كوكب حاصل

I

آيد . آن گاه قسمت كنيم حاصل ضرب أول را بر جيب تمام عرض كوكب منحط ، وخارج قسمت را قوس بگيريم

I

در جدول جيب تا قوس اختلاف حاصل آيد . واين بعد موضع كوكب بود از تربيع درجهء طالع . پس نظر

I

كنيم به قوس اعتبار ؛ اگر بيشتر است از تمام ارتفاع قطب بروج ، عرض كوكب شمالي است ؛ واگر كمتر است ، جنوبي

I

است ؛ واگر مساوى است ، كوكب را عرض نيست . واين بدان تقدير است كه كوكب وبروج ، سمت

I

الرأس جنوبي است . اما اگر شمالي باشد ، حكم آن برعكس اين است . واگر در جهت مختلف باشند ، عرض كوكب

I

در آن جهت باشد كه كوكب بود از سمت الرأس . آن گاه نظر كنيم اگر چنان كه عرض كوكب وطالع در يك