زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ٢٧٢

فصل 5 : در استخراج تقاويم كواكب از قبل طالع I

رسيده باشد ، آن داير را بر مطالع ممر أو زيادت كنيم . اگر كوكب سياره ، أول بدان دايره رسيده باشد ،

I

آن داير را از مطالع ممر كوكب ثابته كم كنيم تا مطالع ممر كوكب سياره حاصل آيد . از آنجا درجهء ممر أو برون ،

I

وغايت ارتفاع آن درجه وفضل الإرتفاعين ، وبه همان مؤامره كه در فصل دوم گفته‌ايم عمل تمام كنيم تا تقويم

I

كوكب حاصل آيد در طول وعرض به موجب رصد .

فصل 4 : در استخراج تقاويم كواكب از غايت ارتفاع I

فصل 4 : در استخراج تقاويم كواكب از غايت ارتفاع

I

وعروض ايشان بي واسطهء داير وكواكب ثابته

وطريق أو آن است كه غايت ارتفاع كوكب به طريق رصد

I

بدانيم ، وفضل ميان أو وتمام عرض بلد معلوم كنيم تا بعد كوكب از معدل النهار حاصل آيد . آن گاه بنگريم اگر

I

چنان كه فضل ارتفاع راست ، بعد شمالي بود ؛ واگر فضل تمام عرض بلد راست ، بعد جنوبي باشد . آن گاه عرض

I

كوكب را از زيجى كه معتمدتر بود بيرون آوريم ، وجهت عرض معلوم كنيم . آن گاه جيب بعد كوكب را از معدل النهار ،

I

بر جيب ميل أعظم قسمت كنيم تا جيب أول حاصل آيد ؛ آن را نگاه داريم . آن گاه جيب عرض كوكب را در ظل تمام

I

ميل كلى ضرب كنيم تا جيب دوم حاصل شود ؛ آن را نگاه داريم . پس بنگريم اگر چنان كه عرض كوكب وبعد أو از معدل

I

النهار در يك جهت باشند ، فضل ميان جيب أول ودوم بگيريم ؛ واگر در دو جهت مختلف باشند ،

I

هر دو جيب را با هم جمع كنيم . آنچه حاصل آيد آن را بر جيب تمام عرض كوكب منحط قسمت كنيم ، وقوس حاصل

I

بگيريم در جدول جيب تا بعد كوكب حاصل آيد از نقطهء اعتدالى كه به أو نزديك‌تر بود . آن را بر آن نقطه

I

زيادت يا نقصان كنيم تا تقويم كوكب حاصل آيد .

فصل 5 : در استخراج تقاويم كواكب از قبل طالع I

فصل 5 : در استخراج تقاويم كواكب از قبل طالع

I

وقت وغايت ارتفاع ايشان

وطريق أو آن است كه غايت ارتفاع كوكب معلوم كنيم به طريق رصد ،

I

وطالع آن وقت وعاشر أو وغايت ارتفاع عاشر بيرون آوريم . آن گاه جيب ما بين الإرتفاعين را

I

در جيب تمام ميل مطالع طالع منحط ضرب كنيم ، وقوس حاصل بگيريم در جدول جيب تا عرض كوكب حاصل

I

آيد . آن گاه نظر كنيم واگر فضل ارتفاع كوكب را بود ، عرض ،

I

شمالي باشد ؛ واگر فضل ارتفاع عاشر را باشد ، عرض ، جنوبي بود . واين بر آن تقدير بود كه كوكب