زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ٢٧٠

فصل 2 : در استخراج تقاويم ديگر كواكب از غايت ارتفاع ايشان I

از مطالع ممر تا مطالع طالع حاصل آمد / فه‌كر

xx

. عمل ساعات بعد موضع شمس در زمان قياس

I

بود در قوس / يح‌لط . گرفتيم مطالع أو به فلك مستقيم / سمرلطلح . اين را از مطالع طالع كم كرديم حاصل آمد

I

داير / صرمه‌ى . اين را بر / ه قسمت كرديم بيرون آمد ساعات بعد / ولا . از ساعات تخمين به يك

I

دقيقه زيادت آمد ، اعتماد بر اين كرديم وطالع بيرون آورديم آمد سرطان / يج‌ب ، عاشر برج

I

حوت / كه‌ها .

باب پانزدهم : در استخراج مواضع كواكب در طول وعرض به طريق رصد ، I

باب پانزدهم : در استخراج مواضع كواكب در طول وعرض به طريق رصد ،

I

وامتحان تقاويم ايشان در قرانات وكسوفات [ و ] خسوفات

وآن ده فصل است :

فصل أول : I

فصل أول :

I

در استخراج تقويم آفتاب

وطريق أو آن است كه ارتفاع أو بگيريم در نصف النهار ، وفضل ميان

I

أو وتمام عرض بلد معلوم كنيم تا ميل أول شمس حاصل آيد . آن گاه نظر كنيم اگر چنان كه فضل ارتفاع

I

راست ، ميل شمس شمالي است ؛ واگر فضل تمام عرض بلد راست ، ميل آفتاب جنوبي است . آن گاه

I

ميل را در جدول ميل أول مقوس كنيم تا تقويم آفتاب حاصل آيد به تحقيق به موجب

I

رصد . واز آن فضل كه رصد در وى مىكنيم ، موضع شمس معلوم شود كه در كدام برج باشد . اگر چنان كه

I

تقويم مرصود موافق بود با تقويم محسوب كه از زيج استخراج كرده‌ايم ، فهو المراد ؛ واگر موافق نبود ،

I

يكى از اين دو خطا بود .

فصل 2 : در استخراج تقاويم ديگر كواكب از غايت ارتفاع ايشان I

فصل 2 : در استخراج تقاويم ديگر كواكب از غايت ارتفاع ايشان

I

واز داير

وطريق أو آن است كه ارتفاع آفتاب بگيريم در آخر روزى كه شب آينده را غايت

I

ارتفاع كوكبى توانيم گرفتن . ودر حين ارتفاع مكيال زمان بنهيم ، مثلًا پنگان ساعت تا به وقت گرفتن

I

غايت ارتفاع كوكب . واز آن ساعات پنگان داير حاصل كنيم وآن را داير پنگان گوئيم ، از زمان

I

ارتفاع شمس تا زمان رصد كوكب . آن گاه به حسب ارتفاع ، داير استخراج كنيم كه باقي باشد از آن

I

روز ، وآن را داير ارتفاع خوانيم . وآن را از داير پنگان بيندازيم آنچه حاصل آيد داير بود از أول شب

I

تا زمان رصد . آن را ساعات كنيم وبا ساعات نصف النهار جمع كنيم تا ساعات تقويم حاصل آيد .