زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ٢٥٣

فصل 6 : I

فصل 4 : I

فصل 4 :

I

در معرفت سعت مشرق كوكب يا جزوى مفروض يا طالع

وآن بر سه نوع باشد :

نوع أول :

I

ضرب كنيم جيب ميل يا بعد را از معدل النهار در جيب تمام هر يك ، وحاصل را قسمت كنيم بر جيب

I

أوسط تا جيب سعت مشرق حاصل آيد . قوسش بگيريم در جدول جيب تا سعت مشرق

I

كوكب يا جزو مفروض حاصل آيد .

نوع دوم : قسمت كنيم جيب بعد را از معدل النهار بر جيب

I

تمام عرض بلد منحط تا جيب سعت مشرق حاصل آيد . قوسش بگيريم در جدول جيب تا سعت

I

مشرق حاصل شود .

نوع سوم : در معرفت سعت مشرق طالع ، وطريق أو آن است كه بعد

I

ميان طالع وعاشر بگيريم وفضل ميان آن بعد و / ص درجه معلوم كنيم ، وجيب آن را بر جيب

I

تمام ارتفاع عاشر قسمت كنيم منحط ؛ وقوس حاصل بگيريم از جدول جيب تا سعت مشرق طالع

I

حاصل آيد .

فصل 5 : در معرفت سمت كوكب بي عرض چون سعت مشرق أو معلوم I

فصل 5 : در معرفت سمت كوكب بي عرض چون سعت مشرق أو معلوم

I

باشد وغايت ارتفاع مجهول

وطريق أو آن است كه بعد كوكب از طالع يا سابع به هر كدام

I

نزديك‌تر بود بگيريم ، وآن را از ربع دور كم كنيم وجيب آن را بر جيب تمام ارتفاع كوكب قسمت

I

كنيم منحط ؛ وقوس حاصل بگيريم در جدول جيب وآن را از ربع دور بكاهيم تا محفوظ

I

حاصل آيد . آن گاه نظر كنيم ؛ اگر چنان كه بعد درجهء كوكب از طالع از / ص درجه كمتر باشد

I

وآن درجه فوق الأرض باشد يا بيشتر بود وتحت الأرض باشد ، زيادت كنيم محفوظ را

I

بر سعت مشرق اگر جنوبي بود ؛ وفضل ميان هر دو بگيريم اگر شمالي باشد تا سمت

I

مطلوب حاصل آيد . واگر بعد درجهء كوكب از طالع / ص درجه بيشتر بود وآن درجه فوق

I

الأرض باشد يا كمتر بود وتحت الأرض باشد ، زيادت كنيم محفوظ را بر سعت مشرق اگر شمالي

I

بود ؛ فضل ميان هر دو بگيريم اگر جنوبي باشد تا سمت مطلوب حاصل آيد .

فصل 6 : I

فصل 6 :

I

در معرفت ارتفاع يا انحطاط كوكب با عرض چون طالع وعاشر وتمام ارتفاع قطب بروج

I

معلوم باشد