زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ٢٥١

فصل أول : در معرفت سمت ارتفاع كوكب چون غايت ارتفاع I

آن علامت آن بود كه زهره را در آن برج هم در صبح توان ديد وهم در شام ، به سبب بسيارى

I

عرض أو در شمال . وآنچه از قوس رؤيت آنجا يافت شود اگر بر موضع شمس زيادت كنيم ، جزوى

I

حاصل آيد كه بَدو ظهور واختفاى مسائى وى در آن جزو باشد ؛ واگر از موضع شمس بكاهيم ، جزوى

I

حاصل شود كه بَدو ظهور واختفاى صباحى أو در آن جزو باشد . وما غايت ابعاد صباحى ومسايى زهره

I

وعطارد را به حسب بودن ايشان در سر هر برجى به جدولى نهاده‌ايم تا از آنجا معلوم كنند به آسانى ؛

I

وآن را رباطات أعظم سفليين مىخوانند . ومبداء رباطات كواكب علوي ، مبدأ رجوع واستقامت

I

ايشان است چنان كه پيش از اين بيان كرده‌ايم .

اما از كواكب ثابته آنچه ابدى الظهور يا ابدى

I

الخفايند « 1 » ، يا آنچه نسبت كثرت عرض در شمال ظهور ايشان در يك شب دو بار مىباشد همچون كوكب

I

عيوق وسماك رامح ونسر واقع ومانند آن ، حال ايشان با آفتاب به خلاف اين است كه بيان كرده‌ايم ؛

I

مگر كواكبى كه به منطقهء البروج نزديك‌ترند چون قلب أسد وسماك اعزل ومانند آن . هر چه در عظم

I

اول‌اند ، قوس رؤيت ايشان / يه درجه است . وآنچه در عظم ثانىاند ، قوس رؤيت ايشان / لح

I

درجه . وآنچه در عظم ثالث‌اند ، / كا . وآنچه در عظم رابع‌اند ، / كد . وآنچه در خامس‌اند ، / كر . وآنچه عظم سادس‌اند ،

I

قوس رؤيت ايشان / ل درجه است .

واز اين كواكب آنچه عرض ايشان در شمال بيشتر است ، قوس

I

رؤيت ايشان كمتر از اين باشد ؛ وآنچه عرض ايشان در جنوب بيشتر باشد ، قوس رؤيت ايشان

I

بيشتر از اين بود . واستعمال قوس رؤيت اين كواكب در ظهور واختفا يكسان باشد .

باب يازدهم : I

باب يازدهم :

I

در معرفت سمت از ارتفاع وعكس آن ودانستن ارتفاع بي سمت وغير آن وسعت مشرق

I

وآن هفت فصل است :

فصل أول : در معرفت سمت ارتفاع كوكب چون غايت ارتفاع I

فصل أول : در معرفت سمت ارتفاع كوكب چون غايت ارتفاع

I

معلوم باشد

وطريق أو آن است كه ضرب كنيم جيب عرض بلد را در جيب غايت ارتفاع

I

كوكب بر ارتفاع وقت ، وحاصل را قسمت كنيم بر جيب تمام عرض بلد . آنچه حاصل آيد آن را محفوظ

( 1 ) . [ در أصل نسخه : ] الخفااند