زيج محقق سلطانى على اصول الرصد لزيج الايلخاني ( فارسي ) — الصفحة ٢٤٠

فصل أول : در بيان مقدمات آن

وطريق أو چنان بود كه هر يكى از مطالع درجهء طلوع يا نظير درجهء غروب يا مطالع درجهء غروب ،

I

معلوم كنيم .

باب نهم : در معرفت وقت رؤيت هلال وذكر مقدمات آن

باب نهم : در معرفت وقت رؤيت هلال وذكر مقدمات آن

وآن

I

پنج فصل است :

فصل أول : در بيان مقدمات آن

فصل أول : در بيان مقدمات آن

وآن مشتمل بر ده مقدمه است :

مقدمهء أول :

I

استخراج تقويم نيرين باشد روز بيست ونهم ماه عربى در وقت غروب شمس . وطريق أو چنان است

I

كه بهت يك ساعتهء هر يك را در ساعت نصف النهار ضرب كنيم يا بهت يك روزهء هر يك را در ساعات

I

نصف النهار ضرب كنيم ، بر بيست وچهار قسمت كنيم چنان كه پيش از اين در معرفت جزو اتصال

I

بيان كرده‌ايم تا حصهء ساعات نصف النهار حاصل آيد از بهت هر يك .

فايدهء حاشية : ببايد دانست

I

كه حد أكبر رؤيت هلال مبنى بر قوت‌هاى باصره است كه به غايت ضعيف باشد ؛ وحد أصغر نسبت

I

قوت باصره است كه به غايت قوى بود ؛ وحد أوسط به نسبت باصرهء ميانهء حالي است . پس حاصل

I

بهت هر يك را بر تقويم هر يك در آن نصف النهار ، افزاييم تا تقويم هر يك حاصل آيد . وتحقيق اين

I

عمل آن است كه چون شعاع آفتاب بعد از غروب أو تا به ثمن ساعتي مانع است مر رؤيت هلال را ،

I

پس واجب كند نيرين را در آن زمان تقويم كردن كه مانع رؤيت هلال مرتفع شده باشد . پس دايماً هفت

I

دقيقه وسى ثانيه بر آن ساعات نصف النهار بايد در زمان غروب شمس افزودن ؛ آن گاه استخراج

I

تقويم نيرين كردن . وآن را تقويم نيرين خوانيم در زمان غروب آفتاب رؤيت .

مقدمهء دوم : استخراج

I

تقويم نيرين بود در شب سىام ماه عربى به وقت غروب درجهء تقويم قمر . وطريق أو آن است كه سبق

I

قمر حقيقي را در ساعتي از پانزده زمان كم كنيم ؛ آنچه حاصل آيد آن سبق ساعتي بود . آن را نگاه داريم

I

ومحفوظ خوانيم . آن گاه بعد ميان نيرين در نصف النهار مقدم به مطالع فلك مستقيم معلوم

I

كنيم . آنچه حاصل شود آن را بر نصف قوس النهار جزو شمس افزاييم وبر آن محفوظ قسمت كنيم

I

تا ساعات بعد حاصل آيد از نصف النهار مقدم تا زمان غروب درجهء قمر . به حسب آن ساعات ،